Nghệ thuật đồ họa Việt Nam giai đoạn hiện nay thực trạng và giải pháp
Ở nước ta, khái niệm đồ họa bao gồm đồ họa tạo hình và đồ họa ứng dụng.
Đồ họa tạo hình là các thể loại tranh khắc, tranh được in trực tiếp qua bàn tay của họa sĩ.
Đồ họa ứng dụng là nghệ thuật sử dụng các yếu tố hình ảnh, kiểu chữ, màu sắc để truyền tải
thông điệp truyền thông qua thị giác. Nói cách khác đồ họa ứng dụng là loại hình nghệ thuật
ứng dụng, kết hợp hình ảnh chữ viết, màu sắc, đường, nét. và ý tưởng một cách sáng tạo để
truyền đạt thông tin hiệu quả và thú vị qua các hình thức ấn phẩm in ấn và trực tuyến. Trước
sự bùng nổ về công nghệ thông tin, sự phát triển về sản xuất và tiêu thụ hàng hóa cùng sự đa
dạng của các loại hình truyền thông quảng cáo đã tạo cho nhu cầu học đồ họa ngày càng lớn
và luôn có sức hút mạnh mẽ. Đồ họa ứng dụng hầu hết là các tác phẩm mỹ thuật được in ấn
hàng loạt bằng quy trình công nghiệp, nhằm ứng dụng một cách phổ cập vào đời sống, như
các thể loại tranh minh họa, biếm họa, tranh cổ động chính trị - xã hội, trình bày sách, tem
thư, thiết kế logo, bao bì, nhãn hiệu.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Nghệ thuật đồ họa Việt Nam giai đoạn hiện nay thực trạng và giải pháp
![Nghệ thuật đồ họa Việt Nam giai đoạn hiện nay thực trạng và giải pháp Nghệ thuật đồ họa Việt Nam giai đoạn hiện nay thực trạng và giải pháp](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2021/12/02/nghe-thuat-do-hoa-viet-nam-giai-doan-hien-nay-thuc-trang-va_wTrMcgfT3G.jpg)
56 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion NGHỆ THUẬT ĐỒ HỌA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN HIỆN NAY THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP GRAPHIC ART OF VIETNAM IN THE CURRENT PERIOD SITUATION AND SOLUTIONS Kim Duy Văn* Ngày tòa soạn nhận được bài báo: 5/4/2019 Ngày nhận kết quả phản biện đánh giá: 7/10/2019 Ngày bài báo được duyệt đăng: 28/10/2019 Tóm tắt: Ở nước ta, khái niệm đồ họa bao gồm đồ họa tạo hình và đồ họa ứng dụng. Đồ họa tạo hình là các thể loại tranh khắc, tranh được in trực tiếp qua bàn tay của họa sĩ. Đồ họa ứng dụng là nghệ thuật sử dụng các yếu tố hình ảnh, kiểu chữ, màu sắc để truyền tải thông điệp truyền thông qua thị giác. Nói cách khác đồ họa ứng dụng là loại hình nghệ thuật ứng dụng, kết hợp hình ảnh chữ viết, màu sắc, đường, nét... và ý tưởng một cách sáng tạo để truyền đạt thông tin hiệu quả và thú vị qua các hình thức ấn phẩm in ấn và trực tuyến. Trước sự bùng nổ về công nghệ thông tin, sự phát triển về sản xuất và tiêu thụ hàng hóa cùng sự đa dạng của các loại hình truyền thông quảng cáo đã tạo cho nhu cầu học đồ họa ngày càng lớn và luôn có sức hút mạnh mẽ. Đồ họa ứng dụng hầu hết là các tác phẩm mỹ thuật được in ấn hàng loạt bằng quy trình công nghiệp, nhằm ứng dụng một cách phổ cập vào đời sống, như các thể loại tranh minh họa, biếm họa, tranh cổ động chính trị - xã hội, trình bày sách, tem thư, thiết kế logo, bao bì, nhãn hiệu... Từ khóa: Đồ họa, thực trạng, giải pháp, khái niệm, Việt Nam. Abstract: In our country, graphic concepts include shaping graphic and applied graphics. Shaping graphics are types of carvings, paintings printed directly through the hands of an artist. Applied graphics are the art of using visual, typographic and color elements to convey a visual message. In other words, applied graphics are a form of applied art, combining images of writing, colors, lines, strokes ... and ideas in a creative way to convey interesting and eff ective information through printable forms and online. Facing the explosion of information technology, the development of production and consumption of goods, and the diversity of advertising media have created an increasing demand for graphic arts and has always been a strong attraction. The applied graphics are mostly works of art * Trường Đại học Mở Hà Nội Tạp chí Khoa ọc - Viện Đại học Mở Hà Nội 60 (10/2019) 56-60 57Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion which are mass printed by industrial processes, aiming at universal application in life, such as illustrations, caricatures, political- social posters, book presentation, postage stamps, logo design, packaging, brands ... Keywords: Graphics, situation, solutions, concepts, Vietnam 1. Thực trạng về nghệ thuật đồ họa Sự trưởng thành về số lượng họa sĩ đồ họa là một điều cần khẳng định, hiện nay chỉ Chi hội Đồ họa Hà Nội có “193 người”[5, tr433- 436] chiếm 1/10 tổng số hội viên của Hội Mỹ thuật Việt Nam. Trong những năm gần đây để mở rộng Hội đã kết nạp không chỉ họa sĩ sáng tác đồ họa tạo hình mà còn kết nạp nhiều họa sĩ đồ họa ứng dụng. Từ ngày đất nước bước vào sự nghiệp đổi mới, hoạt động đồ họa đã có điều kiện tiếp xúc rộng rãi hơn với thị trường nghệ thuật thế giới. Chúng ta đã có những cuộc giao lưu về kĩ thuật đồ họa hoặc những triển lãm tác phẩm đồ họa của các họa sĩ Mỹ, Anh, Hà Lan, Trung Quốc. Hội Mỹ thuật và cá nhân một số họa sĩ Việt Nam đã đưa tác phẩm đồ họa đi triển lãm ở một số nước như Nhật Bản, Rumani, Trung Quốc, Đài Loan... Những tìm kiếm trên mạng Intemet - cũng góp phần không nhỏ để mở mang tầm nhìn về hoạt động đồ họa thế giới. Sự giao lưu hội nhập với nước ngoài cùng là những điều kiện thuận giúp cho nghệ thuật đồ họa có nhiều khởi sắc. Về đồ họa tạo hình, những năm gần đây thể loại tranh in khắc đã có bước chuyển mình; tạo được sự đột khởi về hình thức. Nếu trước đây trong hoàn cảnh khó khăn tranh khắc của ta hầu như chỉ là khắc gỗ và khắc thạch cao với khuôn khổ nhỏ thì hiện nay số lượng tranh khắc đồng, khắc kẽm, tranh in đá đã tăng lên đáng kể, đặc biệt có thêm những kỹ thuật mới như in lõm cảm quang, in kỹ thuật tổng hợp... Kích cỡ của tranh ngày càng mở rộng phù hợp với yêu cầu trưng bày trong những không gian lớn. Ngôn ngữ nghệ thuật cũng đa dạng hơn, ngoài phong cách tả thực đã xuất hiện những phong cách khác như xu hướng trừu tượng và bán trừu tượng. Chắc chắn trong những năm tới thể loại này sẽ còn nhiều tiến triển mạnh mẽ. Về đồ họa ứng dụng, có thể khẳng định lĩnh vực này đã góp phần tạo nên giá trị hàng hóa và đẩy nhanh yếu tố cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường. Một trong những sáng tạo tiêu biểu của đồ họa ứng dụng là thiết kế logo. Việc tuyển chọn logo đẹp không chỉ là nhu cầu, là niềm tự hào của các đơn vị sản xuất kinh doanh, các tổ chức xã hội và cơ quan công quyền. Các cuộc thi logo được tổ chức thường xuyên và trở thành sự kiện văn hoá nổi bật hiện nay. Lĩnh vực trang trí sách báo và tạp chí cũng đạt được nhiều thành công đáng kể. Trong hoàn cảnh đời sống vật chất còn nhiều khó khăn, thì sự thành công đó thể hiện mức độ phong phú về đời sống tinh thần của dân tộc. Đồ họa ứng dụng hiện nay ở Việt Nam là một trong những lĩnh vực có triển vọng dựa trên nền tảng là sự phát triển của môi trường kinh tế - xã hội. Tiềm lực công nghệ ngày càng được cải thiện, đặc biệt là vai trò của các họa sĩ thiết kế trong quá trình tiếp thu có chọn lọc những thành tựu của thế giới. Ngoài những hiện tượng đáng chú ý nói trên, nghệ thuật đồ họa trong giai đoạn hiện nay vẫn tồn tại không ít những điều 58 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion bất cập, trong đó chất lượng không đồng đều của từng chuyên ngành đồ họa là vấn đề đáng để các họa sĩ lưu tâm. Điều này có thể thấy rõ khi điểm qua một số hoạt động cụ thể dưới đây: Tranh in khắc tuy có phát triển về số lượng nhưng còn thiếu sự đa dạng về phong cách, thiếu nét cá tính nổi trội của từng tác giả. Sự phấn đấu để hình thành bút pháp và phong cách độc lập của từng tác giả là một thách thức rất lớn đối với nghệ thuật tạo hình nói chung và đồ họa tạo hình nói riêng. Tranh cổ động chính trị - xã hội là một thể loại mang giá trị truyền thống của nền mỹ thuật cách mạng nước ta. Ở giai đoạn hiện nay, tranh cổ động cho những Đại hội Đảng, những ngày kỷ niệm lớn hoặc những sự kiện APEC, ASEM, SEAGAMES... đã đạt được thành quả đáng ghi nhận. Song phần nhiều tranh chỉ rực rỡ về mặt hình thức, ít tác phẩm mang sức mạnh lay động tư tưởng và tình cảm người xem như ở các giai đoạn trước. Tranh châm biếm cũng ở tình trạng tương tự như tranh cổ động. Số lượng họa sĩ biếm không nhiều, tác phẩm biếm họa trên báo chí chưa gây được sự chú ý của công chúng, chưa “châm” được sâu vào ấn tượng thị giác của độc giả, để từ đó gây nên niềm vui, nỗi buồn, sự trăn trở mang tính xã hội sâu sắc. Tem thư vừa là một tác phẩm nghệ thuật, vừa là sản phẩm hàng hóa có giá trị kinh tế đối nội và đối ngoại. Mấy chục năm qua nghệ thuật tem của ta tiến triển chậm chạp, không có bước đột phá đáng kể về nội dung, kĩ thuật in ấn và hình thức còn mang tính đơn điệu. Ngay cả lĩnh vực thiết kế bìa và trình bày sách, tuy có nhiều ưu điểm như đã trình bày ở trên, song cũng bộc lộ không ít khiếm khuyết. Dạo qua các cửa hàng sách, ta thấy xu hướng khá phổ biến là mỗi cuốn sách đều muốn “bắt mắt” bằng cách trang trí nhiều hình và màu. Kết quả là sách văn học nghệ thuật, sách khoa học kĩ thuật, sách nghiên cứu lý luận... đều na ná giống nhau, không mang tính đặc trưng chuyên biệt của từng chủng loại. Các nhà xuất bản lớn không tạo dựng được phong cách thiết kế riêng, do đó không định dạng được ấn tượng cần phải có cho thương hiệu của mình. Những nhược điểm của nghệ thuật đồ họa như đã nêu trên đây là có lý do khách quan về thời cuộc, về cơ chế xã hội và cũng có lý do chủ quan về tính chuyên nghiệp của họa sĩ. Vì sao tranh cổ động và tranh châm biếm đã kém phần thân thiết với mọi người? Thời kỳ toàn dân tiến hành chiến tranh bảo vệ độc lập của Tổ quốc đã qua đi, sinh mạng và ý chí của con người không còn lập trung vào cuộc chiến đấu một mất một còn với kẻ thù xâm lược. Ranh giới chiến tuyến giữa địch và ta đã mất sự khẳng định rạch ròi. Tranh cổ động không còn là hiện thân của tiếng thét căm hờn, của tinh thần sục sôi sẵn sàng hy sinh vì chính nghĩa. Nội dung cổ động giờ đây đã bao hàm nhiều phương diện không còn gắn chặt với những suy tư và hành động bức xúc nhất của từng con người. Trong hoàn cảnh ấy, thể loại này có giảm thiểu sức lôi cuốn hấp dẫn so với trước đây cũng là điều dễ hiểu. Trong thực tế hiện nay đồ họa ứng dụng đòi hỏi sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy sáng tạo mỹ thuật của họa sĩ thiết kế và sự đa năng của các công cụ đồ họa máy tính. Là một nhà tuyển dụng trong những năm qua tác giả bài viết nhận 59Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion thấy: trong quá trình tuyển dụng, nhiều ứng viên có “hồ sơ” học tập rất đẹp nhưng lại thiếu kiến thức về máy tính liên quan đến nghề như Photoshop, QuarkXPress, Ilustrator hay phần mềm minh họa Poster, phần mềm vẽ Corel Draw... Nhiều ứng viên thành thạo các phần mềm thiết kế nhưng lại thiếu kiến thức về mỹ thuật và sáng tạo, họ làm việc như những người thợ bấm máy tính theo yêu cầu của ông chủ sản phẩm. Vì vậy, người làm công việc này ngoài kiến thức chuyên môn, tư duy sáng tạo phải thành thạo công cụ thiết kế phù hợp với công việc, có kiến thức thực tế và kiến thức maketing 2. Hạn chế và giải pháp của nghệ thuật đồ họa hiện nay Vì sao nhiều thiết kế đồ họa vẫn giữ khoảng cách khá xa, chưa vươn lên tầm cao của chất lượng thiết kế? Ngoài lý đó về trình độ nhận thức còn có lý do về cơ chế thị trường. Trong cơ chế thị trường, không chỉ có những nhân tố kích thích sự phát triển kinh tế - xã hội, mà còn tiềm ẩn những mặt tiêu cực bất khả kháng. Lợi nhuận là yếu tố chi phối toàn diện cuộc sống. Đôi khi vì lợi nhuận mà nhà kinh doanh, nhà thiết kế mẫu và cả nhà quản lý xã hội không dám cưỡng lại những thị hiếu còn ở mức hạn chế của người tiêu dùng. Đó là một trong những nguyên nhân dẫn đến nhiều mẫu thiết kế bao bì, nhãn hiệu, xuất bản phẩm còn mang tính bảo thủ, chưa có được sự bứt phá tích cực theo chiều hướng tân tiến hiện đại. Câu hỏi vì sao cuối cùng, dành cho kiến thức học thuật và tính chuyên nghiệp của người họa sĩ. Do hoàn cảnh lịch sử, các họa sĩ và nhà thiết kế của ta thường phải trải nghiệm qua nhiều thể loại mỹ thuật khác nhau. Điều đó tạo nên tính linh hoạt trong tư duy và kỹ năng sáng tác. Nhìn chung, các họa sĩ nước ta thiếu nghiên cứu chuyên sâu, thiếu sự thuần thục trong tác nghiệp ở từng lĩnh vực chuyên môn nhất định. Mặc dù, sự thuần thục lại là một trong những nhân tố cơ bản làm nên giá trị của chất lượng nghệ thuật. Giờ đây đã là thời điểm và đã có cơ hội để các họa sĩ, nhà thiết kế dành thời gian và công sức cho việc chuyên sâu hoá về nghệ thuật, làm cho từng thể loại tác phẩm nâng cao hơn chất lượng chuyên môn. Nội dung đào tạo chuyên ngành của các cơ sở đào tạo cũng là một tiền đề quan trọng quyết định về chất lượng chuyên môn. Ngày nay các trường đào tạo về mỹ thuật và nghệ thuật thiết kế trên thế giới đã bổ sung những kiến thức tiên tiến và phương tiện kỹ thuật hiện đại. Riêng nghệ thuật thiết kế đồ họa đã được hỗ trợ bởi các môn học cơ bản như nghệ thuật thị giác, nguyên lý cấu trúc, nguyên lý marketing... và những ứng dụng công nghệ thông tin, từ đó tạo ra nhận thức mới và kỹ năng mới trong phương pháp sáng tạo, đem lại hiệu quả độc đáo và những hình thức mới mẻ cho việc thể hiện ý tưởng sáng tác. Ở nước ta những nội dung nói trên chưa được đề cập một cách hệ thống trong chương trình đào tạo. Do vậy, cần nhận thức lại quan niệm về mục tiêu đào tạo, chất lượng đầu ra và nhu cầu sử dụng nhân lực những ngành này. Quan trọng nhất là cần đào tạo ra những họa sĩ sáng tạo, nhà thiết kế có năng lực dẫn dắt, tham vấn Môi trường xã hội ảnh hưởng rất lớn đến thành quả sáng tạo nghệ thuật. Nói riêng về nghệ thuật thiết kế trong các nước phát triển, từ giữa thế kỷ XX tới nay đã hình thành một số trào lưu, xu hướng mới, 60 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion trong đó xu hướng hậu hiện đại đã ảnh hưởng không nhỏ đến phong cách thiết kế của nhiều sản phẩm đồ họa ứng dụng. Các chuyên gia của ta nên quan tâm tìm hiểu những vấn đề học thuật nói trên, để nền đồ họa nước ta sớm cập nhật với sự tiến bộ của thế giới. Một vấn đề mang tầm nguyên lý bao quát nhưng chưa được giải quyết thoả đáng trong thực tế, đó là đặc trưng dân tộc trong nghệ thuật, quan hệ giữa tính dân tộc, tính quốc tế và tính hiện đại. Theo tôi nghĩ đây là một vấn đề rất tế nhị. Tính dân tộc, tính địa phương được bộc lộ qua tâm lý thụ cảm của người nghệ sĩ, nó có giá trị đặc thù, có vị trí đáng kể trong nghệ thuật đương đại. Nhưng chúng ta không nên mắc lại sai lầm của quá khứ, đem nguyên lý bao quát nói trên làm tiêu chí cụ thể cho từng sản phẩm nghệ thuật. Trong nghệ thuật đồ họa đương đại, đặc biệt là đồ họa thương mại, luôn có khả năng tiềm ẩn những đặc trưng vừa mang tính dân tộc vừa mang tính quốc tế. Có những tác phẩm đồ họa như logo, vốn là công cụ cho hoạt động dịch vụ ở cả trong và ngoài nước, bản thân ngôn ngữ nghệ thuật của đã mang tính quốc tế rất cao, tính dân tộc chỉ hiện lên trong một số trường hợp đặc thù. Vì vậy, trong các cuộc thi logo không phải cuộc thi nào cũng nên nhấn mạnh yêu cầu về tính dân tộc hay là nét đặc trưng của Việt Nam, bởi điều này không dễ và không phải lúc nào cũng có thể thực hiện được. 3. Kết luận Nghệ thuật đồ họa là nghệ thuật đa lĩnh vực và có sức lan tỏa rộng trong đời sống. Nghệ thuật đồ họa là một nghành nghề đang “HOT” và rất cần nhân lực tốt phù hợp với nhu cầu và sự phát triển của xã hội. Kiến thức học được không bao giờ là đủ với thực tiễn nhưng người viết tin rằng nếu sinh viên được đào tạo chuyên nhiệp gắn với thực tế, học lý thuyết luôn đi đôi với thực hành thì các em khi ra trường sẽ tự tin với kiến thức được đào tạo trong trường và kinh nghiệm từ thực tiễn để bước vào nghề, giúp các em lựa chọn được hướng đi tốt nhất trong nghành nghệ thuật đồ họa đang phát triển rộng lớn hiện nay. Tài liệu tham khảo: 1. Lê Huy Văn (2003) Cơ sở và phương pháp lý luận Design, Nxb Mỹ thuật, Hà Nội. 2. Trần Hay, Nguyễn Gia Bình (1998), Bài giảng môn học thiết kế chuyên ngành, Khoa Đồ họa trường Đại học Mỹ thuật Công nghiệp, Hà Nội. 3.Nguyễn Hồng Hưng (2009), Nguyên lý Design thị giác, Nxb Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh. 4. Ngô Thanh Phượng (2006), Thiết kế quảng cáo, Nxb Văn hóa Sài Gòn, Tp. Hồ Chí Minh. 5. Trần Khánh Chương (2017), Hội mỹ thuật Việt Nam 60 năm xây dựng và phát triển, Nhà xuất bản Mỹ Thuật. Địa chỉ tác giả: Trường Đại học Mở Hà Nội Email: van828@gmail.com 61Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion HỘI HỌA TRONG THIẾT KẾ THỜI TRANG PAINTING IN FASHION DESIGN Điền Thị Hoa Hồng* Ngày tòa soạn nhận được bài báo: 5/4/2019 Ngày nhận kết quả phản biện đánh giá: 4/10/2019 Ngày bài báo được duyệt đăng: 25/10/2019 Tóm tắt: Thời trang và hội họa thường được ví như một mối quan hệ cộng sinh cùng tồn tại và tương tác với nhau từ những vạn vật xung quanh cuộc sống thường ngày. Thời trang cần sự phô diễn của nghệ thuật và đồng thời nghệ thuật hội họa vô tình trở thành điều kiện cần và đủ làm thành chất xúc tác nâng các sản phẩm thời trang lên tầm cao mới giàu chất nghệ thuật. Hội họa là một trong số rất nhiều ngành nghệ thuật rất gần gũi với thời trang, bản thân các nhà thiết kế thời trang cũng chính là họa sỹ, với nền tảng vững chắc từ màu sắc, đường nét, hình khối tới xúc cảm nghệ thuật. Do đó có thể nói rằng, hội họa và thời trang có sự kết nối mạnh mẽ và trường tồn. Đây là một mối quan hệ bền vững mang tính tương hỗ, các sản phẩm với nguồn cảm hứng từ hội họa luôn mang đến hiệu quả cao trong thẩm mĩ, trường tồn lâu bền với thời gian, có khi lại ảnh hưởng đến trào lưu thời trang của cả thế giới. Từ khóa: Hội họa, thời trang, sự kết hợp, hiệu quả, trào lưu. Abstract: Fashion and painting are often likened to a symbiotic relationship coexisting and interacting with each other from all things around everyday life. Fashion needs the display of art and at the same time art of painting accidentally becomes a necessary and suffi cient condition to be a catalyst that elevates fashion products to a new level in artistic quality. Painting is one of the many arts that are very close to fashion, fashion designers themselves are artists, with a solid foundation from colors, lines, shapes to emotions of art. Therefore, it can be said that painting and fashion have strong and lasting connection. This is a sustainable relationship of mutual support, products with inspiration from painting always bring high effi ciency in aesthetics, lasting with time, aff ecting the fashion trend of the whole world. Keywords: Painting, fashion, combination, eff ectiveness, trend. * Trường Đại học Mở Hà Nội Tạp chí Khoa học - Viện Đại học Mở Hà Nội 60 (10/2019) 61-65 62 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion 1. Đặt vấn đề Thiết kế thời trang được đặt trong khối mĩ thuật ứng dụng, có lẽ chính vì thế mà thời trang luôn mang trong mình cảm hứng nghệ thuật. Đơn thuần đều hiểu rằng thời trang dường như là kĩ thuật, là sự tác động của cảm quan thiết kế cá nhân. Song còn hơn thế nữa, các nhà thiết kế thời trang thiết kế các sản phẩm thời trang là một sự phối hợp đa di năng giữa sự tương tác lĩnh hội mạnh mẽ về thế giới mà còn có trực giác nhạy bén và sáng tạo. Họ nắm bắt một cách nhanh chóng thực tế của xã hội, nhu cầu của thị trường, những biến chuyển của tâm lý người tiêu dùng. Kết với phong cách thiết kế ược nuôi dưỡng bằng cả lý trí và sự đam mê. Các nhà thiết kế thường đi theo cảm hứng cá nhân, đôi khi mang tính áp đặt nhưng có căn cứ khoa học và có tính thuyết phục cao, với khả năng tưởng tượng phóng khoáng, nhạy cảm nhưng không nặng tính chủ quan cùng với óc thẩm mỹ tốt. Các hình thức nghệ thuật đều có một đặc điểm chung đó là sáng tạo cái đẹp, đây là một phạm trù thẩm mĩ. Thời trang cũng vậy, mang trong mình ngôn ngữ biểu đạt giàu tưởng tượng, phong phú về cảm nhận trong việc hướng đến cái đẹp, tìm ra những giá trị thẩm mĩ mới trong từng bộ sưu tập. Mỗi một hình thức nghệ thuật đều mang những giá trị biểu đạt khác nhau chẳng hạn như: âm nhạc là giai điệu, văn học là câu từ còn thời trang, giá trị biểu đạt thể hiện qua sự hòa hợp một cách hài hòa, chặt chế các yêu tố như chất liệu, màu sắc, hình dáng, trang trí Do đó có thể nhận thấy rằng mọi hình thức nghệ thuật đều có thể tác động, liên kết chặt chẽ với nhau để cùng thúc đẩy sáng tạo thẩm mĩ lên cao. Chính những sự sáng tạo này sẽ tác động mạnh đến đời sống và xã hội trở thành xu thế hay trào lưu của một thời kì. Hội họa là một trong những loại hình nghệ thuật có tính tương tác mạnh mẽ nhất với thời trang. Một phần có thể hiểu rằng bản thân các nhà thiết kế thời trang cũng chính là họa sỹ, với nền tảng vững chắc từ màu sắc, đường nét, hình khối tới xúc cảm nghệ thuật. 2. Nội dung Hội họa vẫn luôn là một dòng nghệ thuật có tác động qua lại mạnh mẽ với thời trang trong mọi hướng của tư duy, là nguồn cản hứng độc đáo, truyền tải được một thông điệp cảu sự lãng mạn, bay bổng, giàu chất trữ tình trong mỗi một tác phẩm thời trang - nơi mà nó đi qua. Từ cuối thế kỷ XV trang phục đã bắt đầu có sự ảnh hưởng từ hội họa. Hội họa giai đoạn này cũng là giai đoạn mô tả sự chuyển động của ánh sáng thông qua màu sắc. Chúng ta nhận thấy trên trang phục người ta sử dụng các loại chất liệu như xa tanh, tơ lụa và các đăng ten đều lấp lánh và gợi sự chuyển động thông qua thị giác về ánh sáng. Đến thời Đế Chế cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX, chính vua Napoleon cũng đã thuê họa sỹ sáng tác và tham gia phê duyệt mẫu trang phục quân đội. Họa sỹ quý tộc L. David và người phụ trách nghi lễ B. Idabe đã sáng tác dựa vào mẫu trang phục quý tộc Tây Ban Nha thế kỷ XVI và XVII để làm rất nhiều phác thảo. Thời đó đã có áo đuôi tôm sau này trở thành áo lễ của người châu Âu. Nhân dân Pháp rất tự hào vì họ cho đây là bộ trang phục mẫu mực biểu hiện lòng yêu nước đích thực của người Pháp, 63Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion Từ đầu thế kỷ XX đến nay, hội họa đã thực sự có những ảnh hưởng lớn tới trào lưu thời trang trên toàn thế giới, đặc biệt là khu vực châu Âu. Chủ nghĩa Siêu thực, Chủ nghĩa Vị lai và Nghệ thuật Trang trí đã bao trùm mọi mặt của đời sống xã hội. Những nghệ sĩ tiên phong đặc biệt là những nhà Siêu thực Chủ nghĩa và các nhà Tương lai Chủ nghĩa đã mang nghệ thuật đến với thời trang. Từ sự kết hợp này, những phụ kiện và chất liệu vải mang phong cách “Art deco” (Nghệ thuật Trang trí) đã ra đời và tái hiện kỹ thuật mang tính trang trí giống như nghệ thuật sơn mài phương Đông Khi hội họa truyền cảm hứng đến thời trang, các nhà thiết kế lĩnh hội và tiếp nhận trở thành nguồn cảm hứng dồi dào. Dù là mĩ thuật đương đại hay đến cổ điển xa xưa, hội họa luôn có tác động không nhỏ đến thời trang, luôn được những nhà thiết kế khai thác, ứng dụng, từ đó tạo nên những sản phẩm ứng dụng trong nền công nghiệp may mặc, hoặc thậm chí là một tuyệt tác khác. Mosaic from the Monreale Cathedral (Sicily - 1170) Dolce and Gabbana A/W 2013 Cảm hứng bất tận ấy, có thể được truyền đến từ những bức bích họa trong các giáo đường ở Sicily xa xôi The Left of Christ” - Robert Campin (1430) Alexander McQueen - A/W 1997 64 Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion Và cũng chẳng ai còn xa lạ với ông hoàng Shakespeare và bi kịch tình “Hamlet” đã đi vào lịch sử của nền nghệ thuật đại chúng. Vở kịch đã khắc họa nên một hồng nhan Ophelia, xinh đẹp mà bất hạnh. Hình ảnh nàng gieo mình xuống con sông êm đềm, cùng anh túc chết chóc, những đóa hồng tuổi trẻ, cúc dại ngây ngô, violet yểu tử và pansy vô vọng của tình yêu, chính là cái chết được mệnh danh rằng nên thơ bậc nhất. Để rồi, bức họa nghệ thuật lại tiếp tục là cảm hứng cho các bức ảnh chụp thời trang, vừa hoang dại, đẹp đẽ, lại ẩn chứa những giấc mơ cứ miên man trôi đi qua ngày dài. “Ophelia” - Sir John Everett Millais (1852) “Saoirse Ronan in The Cult of Beauty” - photo: Steven Meisel (Vogue US, 12/2011) “Nghệ thuật hội họa trở thành một yếu tố của thời trang, Saint Laurent đã chứng minh mình là con người của thời đại. Những thành công đó đã khẳng định vị trí huyền thoại của Yves Saint Laurent, ngang tầm với Christian Dior, Coco Chanel và góp phần đưa Paris trở thành kinh đô thời trang thế giới. Đầu thập niên 70, trong một lần tình cờ, Cavalli đã mày mò và sáng tạo ra cách vẽ màu trên thân thể. Những cô gái nghỉ mát ở Capri và St. Tropez hâm mộ kiểu “thời trang” này. Kể từ đó đến nay, “body painting” đã trở thành một trường phái thời trang được yêu thích ở nhiều nơi trên thế giới. Sự kiện này đã khiến tạp chí Vogue Italy bắt đầu để mắt đến Cavalli. Những năm đầu thế kỷ XXI, Kiểu hình xăm này đã trở thành mốt thời thượng từ Paris, London, Milan, New York tới Nhật Bản, Hàn Quốc, đặc biệt là ở Thái Lan và thậm chí ngay cả ở Việt Nam cũng hưởng ứng theo trào lưu này” [1] Cứ dần như vậy hội họa lặng lẽ dần dần trở thành một yếu tố không thể tách rời đối với tâm hồn các nhà thiết kế. Tại mỗi một thời điểm khác nhau,một giai đoạn khác nhau nhưng các tác phẩm nghệ thuật hội họa và những sản phẩm thiết kế thời trang vẫn luôn tìm được tiếng nói chung, cảm nhận được tinh thần của nhau, bộc lộ và truyền tải được ý nghĩa tinh thần nói chung - đó là giá trị thẩm mĩ của nghệ thuật, của cái đẹp trong sáng tạo. 3. Kết luận Nhìn chung, mỗi một loại hình nghệ thuật đều mang trong mình những cảm 65Nghiên cứu trao đổi ● Research-Exchange of opinion nhận của riêng mình về cái đẹp, chính vì thế việc giao hoa giữa loại hình nghệ thuật này với loại hình nghệ thuật khác luôn mang đến một cảm giác mới lạ, đầy tính hấp dẫn. hội họa và thời trang là như vậy. Mỗi một sản phẩm thời trang khi mang trong mình ngôn ngữ của hội họa luôn để lại sự rung động đầy ấn tượng trong mắt người chiêm ngưỡng. Đó là sự kết hợp mang đầy tính ngẫu hững của thời trang đắm chìm và lắng đọng trong không gian sâu, rộng của nghệ thuật hội họa. Tất cả điều đó đã mang lại chất “rung” trong cái cảm của mỗi người được ngắm hay nhìn thấy nó. Hội họa và thời trang vẫn luôn là sự kết hợp hoàn hảo, đầy tính bất ngờ của thẩm mĩ và sáng tạo. Tài liệu tham khảo: 1. Nguyễn Thị Kim Hương, “Sự gắn kết giữa hội họa và thời trang”, Trường Đại học Mỹ thuật công nghiệp Hà Nội 2. Elle team, “Hội họa đến với thời trang”, tạp chí Elle, số tháng 3/2014 3. “Thời trang cảm hứng từ hội họa”, báo Xây dựng, số tháng 10/2014 Địa chỉ tác giả: Trường Đại học Mở Hà Nội Email: dienhoahong@gmail.com
File đính kèm:
nghe_thuat_do_hoa_viet_nam_giai_doan_hien_nay_thuc_trang_va.pdf