Trường học công dân xanh
Nhãn năng lượng xác nhận là nhãn thể hiện hình biểu tượng Tiết kiệm năng lượng
(hay còn gọi là Ngôi sao năng lượng Việt) được dán cho các phương tiện, thiết bị lưu
thông trên thị trường khi những phương tiện, thiết bị này có mức hiệu suất năng
lượng đạt hoặc vượt mức hiệu suất năng lượng cao (HEPS) do Bộ Công Thương quy
định theo từng thời kỳ.
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Trường học công dân xanh", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Trường học công dân xanh
![Trường học công dân xanh Trường học công dân xanh](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2024/01/09/truong-hoc-cong-dan-xanh_deJbaP1ZxE.jpg)
TRƯỜNG HỌC CÔNG DÂN CHỦ ĐỀ NĂNG LƯỢNG Năm 2019 TRƯỜNG HỌC CÔNG DÂN CHỦ ĐỀ NĂNG LƯỢNG Lờimởầu...................................................................................02 Phongcáchsốngcủaem................................................04 Nănglượngxungquanhem......................................08 Bài 1: Kiểm toán năng lượng trong trường học ............................12 Bài 2: Em thực hành sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong trường học..........................................23 Bài 3: Em thực hành sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong gia đình..............................................32 Bài 4: Năng lượng tái tạo xung quanh em.......44 MỤC LỤC 01 LỜI MỞ ĐẦU Có ngôi trường nho nhỏ Tên là Trường học Xanh Bao ngày em tới lớp Học “xanh” thêm mỗi ngày Em có biết không khí Hôm nay “màu” gì không? Năng lượng trong trường học Đến từ đâu thế này? Ngôi trường của em đó Học biết bao điều hay Để lớn lên mỗi ngày Trở thành mầm xanh mới Xin chào học sinh của Trường học Xanh, Chào mừng em đến với ngôi trường này, và sẵn sàng để trở thành những Công dân Xanh trong tương lai. Cuốn sách nhỏ này là nhật kí ghi lại hành trình chúng ta khám phá cùng nhau, chia sẻ cùng nhau những vấn đề chung về môi trường mà chúng mình gặp hàng ngày. Hãy viết thật nhiều các câu chuyện của mình để cùng nhìn lại các Công dân Xanh đã bắt đầu hành động như thế nào em nhé! 02 LỜI CẢM Ơn Sách hướng dẫn “Trường học Xanh, công dân Xanh” chủ đề không khí được biên soạn nhằm cung cấp thêm tư liệu cho học sinh và giáo viên trong việc đào tạo và thúc đẩy các giải pháp cải thiện chất lượng không tại trường học và gia đình. Tài liệu được biên soạn dựa trên phương pháp dạy và học qua trải nghiệm kết hợp mô hình giáo dục STEAM (S-Science, T-Technology, E-Engineering, A-Art, M-Math). Đặc biệt, sách hướng dẫn được xây dựng kèm theo các học liệu đa dạng khác như bộ thẻ trò chơi, bộ tranh ảnh, chuỗi video hoạt hình nhằm gửi gắm thông điệp và thúc đẩy hành động từ các Công dân xanh toàn cầu hướng tới xây dựng một cuộc sống an toàn bền vững. Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh hy vọng các cá nhân, nhóm, trường học khi sử dụng tài liệu này sẽ có thêm thông tin, công cụ để lồng ghép vào các nội dung giáo dục tại nhà trường và gia đình. Hơn hết chúng tôi mong đợi nhận được những đóng góp tích cực từ các bên để cùng chung tay thúc đẩy một bầu không khí sạch, một cuộc sống an toàn cho cộng đồng. Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) xin chân thành cảm ơn quý thầy cô giáo, nhà trường tại các trường học trong mạng lưới Trường học Xanh đã chia sẻ quan điểm, kinh nghiệm và hết lòng ủng hộ việc xây dựng tài liệu giáo dục này. Cuối cùng, chúng tôi xin cảm ơn Phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam đã tin tưởng, hỗ trợ chúng tôi hoàn thành những bước đi dù nhỏ bé trên con đường xây dựng môi trường trường học xanh, bền vững tiến tới xây dựng xã hội vững mạnh. Toàn bộ nội dung do nhóm tác giả biên soạn và không phản ánh quan điểm của Liên minh châu Âu dưới bất kỳ góc độ nào. 03 TRÁI ĐẤT NÀY LÀ CỦA CHÚNG MÌNH Chúng ta sẽ làm gì cho tương lai xanh của TRÁI ĐẤT? Toàn bộ nội dung do nhóm tác giả biên soạn và không phản ánh quan điểm của Liên minh châu Âu dưới bất kỳ góc độ nào. 04 Chúng ta có bao giờ tự đặt những câu hỏi: Điện năng được sản xuất từ đâu? Vì sao bố mẹ luôn “đau đầu” bởi tiền điện hàng tháng? Em có biết chúng ta thường sử dụng điện lãng phí và chưa hiệu quả, điều này gây ảnh hưởng gián tiếp đến môi trường xung quanh. Chúng ta đã sinh hoạt hàng ngày như thế nào? Các hành động tiêu dùng năng lượng của chúng ta tác động đến môi trường ra sao? Hãy cùng tìm hiểu và chia sẻ các thói quen sống của bản thân và gia đình qua việc trả lời những câu hỏi sau nhé! 05 1. Hãy đánh dấu (x) vào các thói quen hàng ngày của em: Tắt đèn khi trong phòng không có người Tắt các thiết bị điện và rút phích cắm khi không sử dụng Sử dụng bóng đèn sợi đốt hoặc bóng đèn huỳnh quang tại gia đình Sử dụng bóng đèn LED tại gia đình Lau chùi , bảo dưỡng các thiết bị điện lớn như tủ lạnh, điều hòa tại gia đình Có Không Có Không Có Không Có Không Có Không < 1 giờ 1-3 giờ 3-5 giờ 5-7 giờ 7-9 giờ Ô tô Xe buýt Đi bộ 9-11 giờ 11-13 giờ > 13 giờ 2. Em dành tổng cộng bao nhiêu thời gian cho việc sử dụng tivi, máy tính, laptop, điện thoại trung bình mỗi ngày? 3. Em và gia đình thường xuyên sử dụng loại hình phương tiện giao thông nào? Xe máy Xe đạp 06 THỬ THÁCH DÀNH CHO EM THỬ THÁCH: GIA ĐÌNH TIẾT KIỆM Em hãy thu thập hóa đơn tiền điện của gia đình em trong tháng này để so sánh với hoá đơn tiền điện sau khi hoàn thành tất cả các thử thách trong cuốn sách này. Em hãy dán hoá đơn của gia đình vào khoảng trống bên dưới DÁN HÓA ĐƠN TẠI ĐÂY 07 năng lượng XUNG QUANH EM 08 Có bao giờ em tự hỏi “Điều gì khiến chiếc xe máy có thể di chuyển, đèn có thể phát sáng và chiếc thuyền có thể di chuyển trên đại dương bao la?”. Trong cuộc sống hàng ngày của chúng ta, năng lượng là một phần quan trọng để duy trì các hoạt động sống của con người, đặc biệt là điện năng – loại năng lượng được sử dụng phổ biến nhất. Ở những thành phố lớn với cơ sở hạ tầng phát triển, con người được tiếp cận với điện năng rất dễ dàng và thuận tiện. Vậy, câu chuyện năng lượng ở những vùng núi xa xôi thì như thế nào? 09 Thôn Earot, xã Cư Pui , huyện Krong Bong, tỉnh Đắc Lắc được biết đến như một khu vực biệt lập của núi rừng Tây Nguyên với 190 hộ dân chủ yếu là người Hmong. Người dân nơi đây sống trong điều kiện thiếu thốn cả về điện, nước và đối mặt với nhiều vấn đề về năng lượng và môi trường. Họ thường phải đi làm về rất sớm trước khi mặt trời tắt nắng để tận dụng ánh sáng tự nhiên cho việc nấu ăn và sinh hoạt, trẻ em không có đèn điện để học bài và người dân hầu như không được tiếp cận với các thông tin xã hội do thiếu thốn về cơ sở vật chất. (Trích: GreenID, 2019, Hệ thống điện nước tích hợp bằng năng lượng mặt trời độc lập cấp cộng đồng tại Đắk Lắk) Trước 2017 Sau 2017 10 Có những điều hiện diện hàng ngày trong cuộc sống, chúng ta coi điều đó là giản đơn và vô tận thì ở một nơi nào đó vẫn là điều xa xỉ . Hãy trân trọng những nguồn năng lượng xung quanh ta bằng cách sử dụng nó tiết kiệm và hiệu quả em nhé! 11 BÀI 1 KIỂM TOÁN NĂNG LƯỢNG TRONG TRƯỜNG HỌC Trường học là nơi em dành phần lớn thời gian để học tập và sinh hoạt. Hiện nay, đa số các trường học đã được đầu tư cơ sở vật chất hiện đại và các tòa nhà đa chức năng để đáp ứng nhu cầu trên. Tuy nhiên, em có biết trường học của mình đang sử dụng những loại thiết bị điện gì và những thiết bị đó có sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả không? Hãy cùng tìm hiểu thông qua bài học này nhé. 12 HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: # 1 Em hãy thử suy nghĩ về các thiết bị điện trong trường học và viết lại trong bảng dưới đây STT Vị trí Tên loại thiết bị Số lượng Chức năng 01 02 03 04 05 Trong lớp học Hành lang, cầu thang Trong nhà vệ sinh Sân trường Nhà bếp 13 Theo em, khu vực nào sử dụng nhiều điện năng nhất? Vì sao? Hãy vẽ lại sơ đồ các thiết bị điện tại khu vực đó? VẼ LẠI KHU VỰC TẠI ĐÂY 14 HOẠT ĐỘNG TRÊN LỚP: #2 Thực địa và vẽ sơ đồ thiết bị điện trong phòng học Để kiểm chứng những suy đoán của mình, em và các bạn hãy cùng đi đến các phòng học để quan sát các thiết bị điện trong phòng. Đừng quên vẽ lại sơ đồ vị trí của các thiết bị đó vào sơ đồ trống dưới đây 15 THỬ THÁCH DÀNH CHO EM: Dựa vào thông tin bài đọc “Các thiết bị điện phổ biến trong trường học và gia đình”, em hãy nêu tên các thiết bị tiết kiệm điện. Ngoài ra, em hãy quan sát trong nhà mình và đánh dấu (x) vào các thiết bị tiết kiệm điện đã được sử dụng trong nhà em. Các thiết bị tiết kiệm điện Đã sử dụng trong gia đình 16 CÁC THIẾT BỊ ĐIỆN PHỔ BIẾN TRONG TRƯỜNG HỌC VÀ GIA ĐÌNH 1 . Đèn chiếu sáng Đèn chiếu sáng là thiết bị điện phổ biến nhất trong trường học và các hộ gia đình. Một số loại đèn chiếu sáng: Loại đèn Ứng dụng đặc trưng Công suất (W) Tuổi thọ (giờ) Hiệu suất tương đối(*) Đèn dây tóc tiêu chuẩn Đèn dây tóc halogen Đèn huỳnh quang (đèn tuýp, đèn ống) Đèn compact Đèn LED Chiếu sáng chung, đèn bàn, đèn đọc sách, chỉnh được độ sáng Chiếu sáng chung, kết hợp trang trí, chỉnh được độ sáng Chiếu sáng chung (theo dải) Chiếu sáng chung (theo điểm), kết hợp trang trí Chiếu sáng chung (theo điểm), kết hợp trang trí 25–100 40–300 26–40 6–40 4–9 1000 2000 - 4000 5000 - 8000 8000 - 10000 Trên 20000 * Hiệu suất tương đối là hiệu quả năng lượng (Lumen/Watt) so sánh tương đối với bóng đèn dây tóc tiêu chuẩn. 17 Quạt rất đa dạng về chủng loại, phổ biến nhất là quạt bàn, quạt hộp, quạt đứng, quạt cây, quạt treo tường, quạt trần. Một số loại quạt còn có thêm tính năng sưởi ấm hay tạo ẩm. 2. Quạt điện 30 – 60 40 – 70 50 – 65 35 – 65 50 – 65 65 – 80 50 – 85 18 – 45 18 3. Máy điều hoà nhiệt độ Điều hòa nhiệt độ là một trong những thiết bị tiêu thụ điện lớn nhất trong trường học và gia đình. Các loại máy điều hòa nhiệt độ phổ biến: Loại cửa sổ (1 cục): có cấu tạo một khối máy duy nhất. Để gắn máy này chỉ cần tạo một khung cửa sổ trên tường khi gắn máy, để bề mặt (giàn lạnh) quay vào trong phòng. Loại 2 cục treo tường: cục nóng lắp bên ngoài nhà và cục lạnh gắn trên tường trong nhà. Loại này thích hợp với nhà có không gian thoáng (hành lang, ban công) để đặt cục nóng. Loại 2 cục âm trần: cấu tạo giống như loại 2 cục treo tường nhưng cục lạnh lắp âm trần. Loại này thích hợp với các nhà biệt thự hoặc chung cư cao cấp có kết cấu trần 2 lớp. Loại 2 cục đặt đứng: là loại 2 cục với cục lạnh có kích thước lớn đặt đứng trên sàn nhà. Loại này thường có công suất lớn và chỉ thích hợp với các phòng có diện tích trên 45 m2. 19 LỰA CHỌN CÔNG SUẤT MÁY ĐIỀU HÒA THEO DIỆN TÍCH PHÒNG: 2) 10 - 15 9000 15 - 20 12000 20 - 30 18000 Trên 30 24000 Hiện nay, trên thị trường đã có các loại điều hoà nhiệt độ sử dụng biến tần (inverter), các loại máy này thường có giá thành cao hơn các máy không dùng biến tần có cùng công suất. Tuy nhiên, máy điều hoà nhiệt độ sử dụng biến tần có thể tiết kiệm lên đến 30-40% lượng điện tiêu thụ so với điều hòa thông thường khi sử dụng đúng cách (công suất phù hợp với diện tích phòng kín) và đảm bảo duy trì nhiệt độ trong phòng điều hoà ổn định, nâng cao chất lượng điều hoà không khí. 20 NHÃN NĂNG LƯỢNG Tại Việt Nam, có hai loại nhãn năng lượng bao gồm: Nhãn năng lượng xác nhận là nhãn thể hiện hình biểu tượng Tiết kiệm năng lượng (hay còn gọi là Ngôi sao năng lượng Việt) được dán cho các phương tiện, thiết bị lưu thông trên thị trường khi những phương tiện, thiết bị này có mức hiệu suất năng lượng đạt hoặc vượt mức hiệu suất năng lượng cao (HEPS) do Bộ Công Thương quy định theo từng thời kỳ. * Hiệu suất năng lượng là tỷ lệ năng lượng đầu ra trên tỷ lệ năng lượng đầu vào. Vì vậy tỷ lệ này càng cao có nghĩa thiết bị hoạt động càng hiệu quả và tiết kiệm. Chỉ số hiệu suất năng lượng của bóng đèn là chỉ số Lumen/Wat, chỉ số hiệu suất năng lượng đối với quạt là chỉ số vòng/phút/Wat. Mầu/Màu sắc, kích thước nhãn năng lượng xác nhận được quy định cụ thể dưới đây: 21 Nhãn năng lượng so sánh là nhãn được dán cho các phương tiện, thiết bị lưu thông trên thị trường có mức hiệu suất năng lượng khác nhau ứng với năm cấp hiệu suất năng lượng (từ một sao đến năm sao), nhãn năm sao là nhãn có hiệu suất tốt nhất nhằm cung cấp cho người tiêu dùng biết các thông tin về hiệu suất năng lượng của phương tiện, thiết bị này so với các phương tiện, thiết bị cùng loại khác trên thị trường, giúp người tiêu dùng lựa chọn được phương tiện, thiết bị có mức tiêu thụ năng lượng tiết kiệm hơn. Hình ảnh nhãn năng lượng so sánh hiển thị dưới đây tương ứng với 5 cấp hiệu suất năng lượng theo quy định (thể hiện bằng số sao trên nhãn) 22 BÀI 2 EM THỰC HÀNH SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ TRONG TRƯỜNG HỌC EM CÓ BIẾT? Em có biết dầu mỏ, than đá và khí đốt là các nguồn năng lượng không tái tạo và hiện nay vẫn là nguồn năng lượng chính phục vụ nhu cầu sử dụng của chúng ta. Những nguồn năng lượng trên đang dần trở nên cạn kiệt và khan hiếm, đồng thời sản xuất điện năng từ những nguồn năng lượng không tái tạo đã gây những tác động lớn đến môi trường. Trong khi đó, tình trạng lãng phí năng lượng đã và vẫn xảy ra đáng báo động ở nhiều quốc gia. Theo chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tại Việt Nam, cường độ tiêu thụ năng lượng quốc gia (lượng năng lượng trung bình sử dụng cho mỗi đơn vị GDP tạo ra) cao gấp 6 lần so với Nhật Bản, 4 lần so với Mỹ, 3,5 lần so với Singapore và 2,6 lần so với Hàn Quốc. 23 Trong trường học của em, nguồn năng lượng được sử dụng phổ biến nhất là điện năng. Em hãy thử tìm hiểu xem trường học của mình đang sử dụng năng lượng như thế nào và đã sử dụng tiết kiệm và hiệu quả chưa nhé. 24 HOẠT ĐỘNG TRONG LỚP:# 1 : “Căn phòng thông minh” Lớp học của em đang bị sắp xếp bừa bãi và chưa tiết kiệm năng lượng. Em và các bạn hãy cùng sắp xếp thiết bị trong phòng học của mình trở thành “căn phòng thông minh” với những tiêu chí về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của từng thiết bị nhé. Các thiết bị em đã thay đổi Mô tả việc thay đổi 25 Từ đó, em hãy rút ra các cách để sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả 26 HOẠT ĐỘNG TRONG LỚP: #2 : Thảo luận kết quả Em đã hoàn thành “căn phòng thông minh” của mình, bây giờ hãy chia sẽ những thông tin đó với các bạn trong lớp và lắng nghe các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của nhóm khác nhé. Hãy viết lại các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả của nhóm khác vào ô trống bên dưới để ghi nhớ 27 DÁN ẢNH TẠI ĐÂY THỬ THÁCH DÀNH CHO EM: Trong bài học hôm nay em đã học được rất nhiều các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, em hãy cùng bố mẹ thực hành các cách trên và chụp ảnh lại nhé. chụp ảnh 28 CÁC CÁCH SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ TRONG TRƯỜNG HỌC CHIẾU SÁNG Lắp đặt bóng đèn chiếu sáng trên trần nhà, có chao chụp đúng tiêu chuẩn kỹ thuật Sử dụng bóng đèn LED thay thế bóng đèn sợi đốt Tắt đèn khi không sử dụng, nên tắt hết đèn nếu bạn đi ra khỏi phòng từ 15 phút trở lên Tận dụng tối đa ánh sáng tự nhiên (Mở cửa sổ vào ban ngày, lúc trời sáng thay vì bật đèn) Làm vệ sinh và bảo dưỡng thường xuyên 29 ĐIỀU HÒA NHIỆT ĐỘ Lựa chọn điều hoà có công suất phù hợp với không gian phòng Ống dẫn gas (ống bảo ôn) cố gắng không bị gấp khúc, càng ngắn càng tốt Đặt nhiệt độ ban ngày từ 250C trở lên, ban đêm từ 25-280C Không đặt máy điều hoà ở nhiệt độ thấp hơn bình thường khi bật máy lên. Nó sẽ không làm cho phòng của bạn mát nhanh hơn mà còn lãng phí điện năng không cần thiết Nên sử dụng máy điều hoà không khí kết hợp với quạt Đóng kín phòng trước khi sử dụng điều hòa Làm vệ sinh và bảo dưỡng thường xuyên Cục nóng điều hòa cần đặt ở vị trí thoáng, dễ tỏa nhiệt, tránh ánh nắng trực tiếp. 30 QUẠT ĐIỆN Lựa chọn vị trí lắp quạt thổi khí được khô ... ắt mà chỉ chuyển sang chế độ chờ và vẫn tiêu thụ điện Để màn hình ở chế độ độ sáng (Brightness) và độ tương phản ánh sáng (Contrast) ở mức phù hợp (khoảng 50%) 37 Để thức ăn nguội trước khi cho thức ăn vào tủ Xếp thức ăn vào các ngăn ngăn nắp và thông thoáng sẽ giúp khí lạnh lưu thông tốt Luôn để các khay đá trong ngăn đá để giữ lạnh Để tủ lạnh ở nơi thoáng mát, cách xa tường 5-10 cm Hạn chế mở cửa tủ, không mở cửa tủ quá lâu Điều chỉnh mức độ low/medium/high theo lượng thức ăn và theo mùa phù hợp Khi mua, nên chọn loại tiết kiệm điện TỦ LẠNH 38 Lau đầu thật khô trước khi sấy tóc vừa có lợi cho sức khoẻ vừa giúp tóc mau khô khi sấy và tiết kiệm điện Trong khi sấy, sau 10s thì nên chuyển đổi giữa chế độ sấy nóng sang chế độ chỉ thổi gió. Khi tóc gần khô thì chuyển hẳn sang chế độ chỉ quạt. MÁY SẤY TÓC 39 MÁY GIẶT Không chọn chế độ nước nóng nếu không thật sự cần thiết Chọn chế độ tiết kiệm nếu có Trong điều kiện thời tiết khô ráo và có nắng thì nên phơi quần áo thay vì sấy Khi mua, nên chọn loại có chế độ tiết kiệm điện 40 Chỉ bật bình nước nóng trước khi tắm từ 5 đến 10 phút và nên tắt bình trước khi tắm. Đặt nút chế độ nóng ở mức: Kinh tế (Economic), không đặt ở chế độ Max. Mở vòi vừa đủ khi dùng bình nước nóng tức thời, tránh lưu lượng sử dụng quá cao. Nên sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt trời để an toàn và tiết kiệm. BÌNH NÓNG LẠNH 41 BÀN LÀ Hạn chế dùng bàn là vào giờ cao điểm hoặc đồng thời với các thiết bị điện có công suất lớn khác như bình nóng lạnh, máy điều hoà, lò sưởi Điều này còn có tác dụng phòng tránh quá tải, gây chập, cháy cho hệ thống dây dẫn điện trong gia đình Nên gom quần áo để là chung một lần. Nếu gia đình sử dụng máy sấy quần áo thì nên là ngay sau khi sấy Trước khi là nên phân loại quần áo, quần áo cùng chất l iệu vải nên là cùng nhau, loại dày là trước, mỏng là sau để tận dụng nhiệt độ bàn là. Sau khi ngắt điện bàn là, còn có thể là thêm 2 bộ quần áo nữa vì nhiệt độ bàn là giảm chậm 42 Không là quần áo bị ẩm ướt Với bàn là hơi nước thì tốt nhất sử dụng nước đã đun sôi để tránh các loại khoáng chất đóng cặn sét gây tắc lỗ phun hơi nước hoặc bám lại bên trong bàn là làm bẩn quần áo và cản trở sự truyền nhiệt. Sau khi là xong nên đổ nước thừa trong bình chứa bàn là để tránh sự đóng cặn bên trong bàn là Không nên vặn núm hơi ngay khi vừa cắm điện, khi đó lượng hơi không đủ, nước chảy ra ở dạng giọt, gây ướt cục bộ, đồng nghĩa với việc tốn thời gian và điện để làm khô Nếu mặt bàn là bị ma sát, do cặn bẩn bám vào, nên dùng khăn bông ẩm để vệ sinh, lau thật sạch từ lúc bàn là vẫn còn hơi ấm là dễ sạch nhất. Khi mặt bàn là bị rỉ sét thì không nên dùng giấy nhám hoặc vật sắc nhọn để chà xát, hãy dùng kem đánh răng, giấm hoặc dầu gió thoa lên bề mặt rồi lau sạch bằng vải mềm. Lau sạch bề mặt kim loại sẽ giúp bàn là hoạt động hiệu quả hơn cho những lần sau 43 BÀI 4 NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO XUNG QUANH EM Năng lượng đến từ nhiều nguồn khác nhau và được chia thành 2 loại: năng lượng tái tạo và năng lượng không tái tạo. Năng lượng tái tạo bao gồm: năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng sinh khối, năng lượng thuỷ năng và năng lượng địa nhiệt. Năng lượng không tái tạo bao gồm: than đá, dầu mỏ, khí đốt. Hiện nay, việc sử dụng phổ biến các loại năng lượng không tái tạo đã khiến cho các nguồn năng lượng này cạn kiệt. Trong khí đó, năng lượng tái tạo rất dồi dào và ít gây nên những tác động tới môi trường. Bên cạnh việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, việc chuyển đổi từ các nguồn năng lượng truyền thống sang các công nghệ năng lượng tái tạo cũng là một trong các giải pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm không khí , biến đổi khí hậu. Những nguồn năng lượng tái tạo đem lại lợi ích gì cho chúng ta, hãy cùng tìm hiểu trong bài học này em nhé. 44 HOẠT ĐỘNG TRONG LỚP:# 1 : Thực hành thí nghiệm Em hãy tham gia thực hành các thí nghiệm trên lớp và ghi lại thông tin dưới đây Tên thí nghiệm của em là: Các bước tiến hành:. Bước 1 : ... . . . . . . . . . . . . . Bước 2: ... . . . . . . . . . . . . . Bước 3: ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Bước 4:... . . . . . . . . . . . . . Bước 5: ... . . . . . . . . . . . . . Kết quả em rút ra là: ... . . . . . . . 45 HOẠT ĐỘNG TRONG LỚP:# 2 : Sau khi xem đoạn clip trên, em hãy liên hệ với việc sử dụng năng lượng ở khu vực em đang sinh sống. Mô tả bằng cách vẽ một bức tranh hoặc ghi lại bằng một đoạn văn ngắn hoặc các hình thức khác em muốn thể hiện (vẽ tranh, sáng tác bài hát, sáng tác bài thơ) Xem clip “Hệ thống điện nước tích hợp bằng năng lượng mặt trời độc lập cấp cộng đồng tại Đắk Lắk” VẼ TRANH, SÁNG TÁC THƠ CA TẠI ĐÂY 46 HOẠT ĐỘNG TRONG LỚP:# 3 : Tranh biện Chủ đề tranh biện: Chúng ta nên phát triển và sử dụng càng nhiều năng lượng từ năng lượng tái tạo càng tốt Em hãy chuẩn bị những lý lẽ để tham gia tranh biện, ghi lại một vài thông tin cần thiết dưới đây 47 TÁI TẠOCÁC NGUỒNNĂNG LƯỢNG NĂNG LƯỢNG KHÔNG TÁI TẠO là dạng năng lượng mà nhiên l iệu sản sinh ra nó không có khả năng tái sinh và mất đi vĩnh viễn, bao gồm: + Năng lượng hoá thạch: than đá, than bùn, dầu mỏ, khí tự nhiên tạo thành thông qua sự hoá thạch của động, thực vật trong một thời gian rất dài, tính tới hàng triệu năm. + Năng lượng hạt nhân: từ chất phóng xạ Uranium NĂNG LƯỢNG TÁI TẠO được định nghĩa là nguồn năng lượng được tạo ra từ các nguồn năng lượng có khả năng tái tạo và được bổ sung một cách tự nhiên trong quá trình sống của con người, bao gồm ánh sáng mặt trời, nước, gió, thủy triều, sóng, nhiệt địa nhiệt và ngay cả từ chất thải chăn nuôi và trồng trọt. Ở Việt Nam, những nguồn thủy năng có công suất nhỏ hơn hoặc bằng 30 MW cũng được coi là năng lượng tái tạo. 48 Năng lượng gió là gì? Năng lượng gió là động năng của không khí di chuyển trong bầu khí quyển Trái Đất. Sử dụng năng lượng gió là một trong các cách lấy năng lượng xa xưa nhất từ môi trường tự nhiên và đã được biết đến từ thời kỳ Cổ đại. Các ứng dụng của năng lượng gió Như đã đề cập ở trên, con người đã biết sử dụng năng lượng gió từ rất lâu, từ việc dùng sức gió để đẩy thuyền ra khơi đến dùng cối xay gió để xay hoa màu, Tuy nhiên hiện nay, ứng dụng phổ biến nhất ứng dụng năng lượng gió chính là sử dụng các turbin gió để phát điện. Ví dụ như dự án lắp đặt các turbin gió tự chế để cấp điện cho chiếu sáng cho các hộ dân tại bãi sông Hồng, Hà Nội do Quỹ Sáng kiến Trẻ em và thanh niên với Biến đổi khí hậu thực hiện. Chỉ với 5 triệu đồng trên một hệ thống, dự án đã mang đến nguồn điện sạch để hỗ trợ cuộc sống của 28 thuyền trên bãi sông Hồng (Hình 3)Hình 3 Dự án điện gió sông Hồng 49 Năng lượng mặt trời là gì? Năng lượng mặt trời là ánh sáng và nhiệt từ Mặt trời được khai thác bằng cách sử dụng các công nghệ hấp thụ bức xạ mặt trời. Mặt Trời là nguồn năng lượng lớn nhất mà con người có thể tận dụng được: sạch, mạnh mẽ, dồi dào, đáng tin cậy, gần như vô tận, và có ở khắp nơi dù ít hay nhiều. Công nghệ pin năng lượng mặt trời (PV) Công nghệ này sử dụng các mô đun pin mặt trời để thu ánh sáng mặt trời và chuyển đổi năng lượng mặt trời thành điện năng, dòng một chiều. Nhờ có các bộ biến đổi điện, dòng điện một chiều được chuyển thành dòng xoay chiều, phù hợp với dòng điện 220V của các thiết bị điện đang bán trên thị trường. Hệ thống pin năng lượng mặt trời có thể được thiết kế phù hợp với nhiều loại qui mô từ cấp điện cho mộ hộ gia đình (hình 1) cho tới qui mô công nghiệp và thương mại. Hình 1. Hệ thống pin năng lượng mặt trời hộ gia đình 50 Bình nước nóng năng lượng mặt trời Máy nước nóng năng lượng mặt trời là thiết bị làm nóng nước bằng cách thu bức xạ nhiệt từ môi trường. Khi sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt trời, nước nóng không chỉ để tắm mà còn lấy nước đó đun lên làm nước uống và nấu ăn cũng nhanh chín hơn, từ đó gia đình tiết kiệm được một khoản cho chi phí tiền điện và thời gian. Do đó, chúng ta dễ dàng nhận ra rằng, khi sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt trời có những ưu thế như không tốn điện, luôn luôn có nước nóng để dùng, không có tiếng ồn, độ bền cao, chi phí bảo trì thấp. Hình 2. Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của bình nước nóng năng lượng mặt trời dạng ống 51 Năng lượng sinh khối là gì? Năng lượng sinh khối được sản xuất từ quá trình chuyển hóa các nhiên l iệu sinh khối thành điện năng, nhiệt năng, hơi nước và nhiên l iệu thông qua các phương pháp chuyển hóa như đốt trực tiếp, phân hủy kị khí , khí hóa và nhiệt phân. Nhiên l iệu sinh khối bao gồm cây cối tự nhiên, cây trồng công nghiệp, bã nông nghiệp và lâm nghiệp. Nhiên l iệu sinh khối cũng bao gồm cả những chất thải như thức ăn nước uống, bùn từ các hệ thống xử lý nước thải, phân bón và sản phẩm phụ gia (hữu cơ), v.v. Năng lượng sinh khối được xem là năng lượng tái tạo vì nó bổ sung nhanh hơn rất nhiều so với tốc độ bổ sung của năng lượng hóa thạch vốn chỉ hình thành sau hàng triệu năm. Các công nghệ đốt sinh khối Ở qui mô hộ gia đình, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, việc sử dụng các lò, bếp nấu sử dụng nguyên liệu là rơm, rạ, củi để đốt là rất phổ biến. Hình thức này có đặc điểm là không tốn kém nhiều chi phi và tận dụng được nguồn nhiên liệu từ phế phẩm thừa có sẵn. Tuy nhiên, những loại bếp, lò truyền thống thường có hiệu suất cháy rất thấp, tiêu tốn nhiều nhiên liệu và phát thải rất nhiều khói bụi ra môi trường, ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe người sử dụng và cộng đồng xung quanh. Các công nghệ hầm ủ khí sinh học biogas Ở Việt Nam hiện này, có hai xu hướng chính sản xuất ứng dụng biogas bao gồm: (i) sử dụng biogas phục vụ đun nấu và phát điện cho chiếu sáng ở quy mô hộ gia đình và (ii) sử dụng biogas cho phát điện và làm nhiên liệu/sưởi ở một quy mô lớn hơn (quy mô công nghiệp). 52 Năng lượng địa nhiệt là gì? Năng lượng địa nhiệt là năng lượng được tách từ nhiệt trong lòng đất. Nguồn năng lượng này nằm tập trung ở vị trí vài chục km cách bề mặt trái đất, được hình thành dưới dạng nhiệt nằm ở phần nông của bề mặt trái đất, hay ở dạng nước nóng và đá nằm sâu hơn dưới bề mặt trái đất, hoặc dưới dạng đá mác ma là loại đá được thành tạo do sự đông nguội của những dung thể mác ma nóng chảy được đưa lên từ những phần sâu của vỏ trái đất. Hình thức sử dụng năng lượng địa nhiệt khá đa dạng, chẳng hạn như bơm nước và hơi nước nóng ngầm làm quay tua bin phát điện hoặc dùng nước nóng dưới mặt đất để sưởi ấm, sấy nông sản, tắm thư giãn, Việt Nam đã phát hiện được hàng trăm điểm nước khoáng, trong đó có hơn một nửa là suối nước nóng, tập trung chủ yếu ở vùng Tây Bắc và Nam Trung bộ. Có 72 nguồn nước có nhiệt độ khoảng 41 – 60 độ C, 36 nguồn nước có nhiệt độ 61 – 100 độ C, còn lại là các nguồn nước có nhiệt độ 30 – 40 độ C. Ngoài giá trị kinh tế, việc sản xuất điện địa nhiệt không tạo ra bất cứ chất thải nào và không gây ô nhiễm môi trường. Mặt khác, nhà máy điện địa nhiệt có thể hoạt động liên tục suốt ngày đêm, không phụ thuộc vào yếu tố khí hậu như: năng lượng mặt trời, gió hoặc sóng biển. 53 Thuỷ điện truyền thống Thủy điện truyền thống là nguồn điện có được từ năng lượng nước. Nước được tụ lại từ các đập nước với một thế năng lớn. Qua một hệ thống ống dẫn, năng lượng dòng chảy của nước được chuyển tới tua-bin nước, tua-bin nước này được nối với máy phát điện, nơi chúng được chuyển thành năng lượng điện. Thủy điện ứng dụng năng lượng đại dương Năng lượng đại dương thu nhận năng lượng từ các đại dương bao gồm sóng, thủy triều, dòng hải lưu, v.v. Trong đó, công nghệ sản xuất điện từ năng lượng đại dương được chia thành 2 nguồn năng lượng phổ biến hơn, đó là năng lượng từ thủy triều và năng lượng từ sóng biển. Nguyên lý đơn giản nhất của tất cả các dạng thủy điện từ lớn đến nhỏ đều giống nhau: Dưới tác dụng của trọng lực, nước đổ từ trên cao xuống thấp (thế năng) sẽ làm quay các lưỡi turbin. Sau đó, các lưỡi turbin này được kết nối với một bộ máy phát điện. Điện tạo ra từ các turbin quay được đưa qua trạm biến thế và kết nối vào mạng lưới phân phối điện. Thủy năng là gì? Thủy năng hay năng lượng sức nước là năng lượng nhận được từ lực hoặc năng lượng của dòng nước, dùng để sử dụng vào những mục đích có lợi. Thủy năng là nguồn năng lượng tái tạo, sạch, đóng góp cho phát triển bền vững. Một trong những vai trò phổ biến nhất của thủy năng là chuyển đổi thủy năng thành điện năng thông qua các công trình thủy điện có khả năng đáp ứng nhu cầu công suất lớn và vận hành l inh hoạt, đóng góp quan trọng trong quá trình điều độ hệ thống điện quốc gia. 54 THỬ THÁCH DÀNH CHO EM: Em đã hoàn thành tất cả các thử thách để trở thành một Công dân Xanh. Em hãy làm bài kiểm tra dưới đây: 1. Các hành động sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả em đã áp dụng tại trường học và gia đình là? Tắt các thiết bị điện khi ra khỏi phòng Mở cửa sổ khi trời sáng Điều chỉnh điều hoà ở nhiệt độ phù hợp Đóng cửa kín khi phòng đang sử dụng điều hoà Tránh sử dụng các thiết bị tiêu thụ nhiều điện vào giờ cao điểm (17h – 21h) Tắt nút nguồn trên tivi thay bằng sử dụng điều khiển từ xa Hạn chế mở tủ lạnh quá lâu Lau thật khô tóc trước khi sử dụng máy sấy Chỉ bật bình nước nóng trước 5-10 phút trước khi tắm, và tắt bình trước khi tắm Giúp đỡ bố mẹ lau và bảo dưỡng các thiết bị điện trong gia đình Khuyến khích gia đình sử dụng các thiết bị sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả: bao gồm đèn LED, bình nước nóng năng lượng mặt trời, Tạo thử thách về tiết kiệm điện trong gia đình Trò chuyện với gia đình về các cách sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả và sử dụng các mô hình năng lượng bền vững Khác 55 Lượng điện gia đình đã tiết kiệm được là Trong khoảng thời gian là Tương ứng với số tiền là 2. Sau khi đã hoàn thành tất cả các thử thách trong cuốn sách này, em hãy tính toán: $ 56 Em hãy dán hoá đơn của gia đình vào khoảng trống bên dưới DÁN HÓA ĐƠN TẠI ĐÂY 57 TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. VNEEP (2013), Cẩm nang tiết kiệm điện trong gia đình 2. GreenID (2018), Những điều cần biết về năng lượng tái tạo và sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại Việt Nam và trên thế giới 58 59 Thông tin xuất bản Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) Liên hệ gửi qua địa chỉ: C1X3, ngõ 6, đường Trần Hữu Dực, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, Việt Nam Điện thoại: (+84) 243 7956372 Website: Fanpage | Youtube: GreenID Vietnam Tác giả Trần Mai Trang Biên tập và hiệu đính Võ Thị Xuân Quyên Phạm Thị Mai Chi Trần Tiến Đức Trần Đình Sính Họa sỹ Nguyễn Thị Thanh Xuân Thiết kế Dương Thị Thuỳ Linh Địa điểm và thời gian xuất bản Hà Nội, Việt Nam, 2019 Tài liệu được xuất bản bởi Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) Với sự hỗ trợ tài chính của Liên minh Châu Âu EU Bản quyền tài liệu thuộc về GreenID (Sản phẩm này được phát miễn phí) Trung tâm Phát triển Sáng tạo Xanh (GreenID) Địa chỉ liên hệ gửi về: C1X3, ngõ 6, đường Trần Hữu Dực, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội, Việt Nam Điện thoại: (+84) 243 7956372 | Website: | Fanpage | Youtube: GreenID Vietnam
File đính kèm:
truong_hoc_cong_dan_xanh.pdf