Quan hệ thương mại Việt - Nhật: Hiện trạng và các gợi ý
Trong hơn 10 năm qua (1990-
2012), quan hệ thương mại Việt -
Nhật đã tăng gấp 4 lần giai đoạn
trước. Với các thị trường như
Trung Quốc, Hàn Quốc.VN nhập
siêu khá lớn thì với Nhật, cán cân
thương mại giữa 2 nước khá cân
bằng. Cơ cấu mặt hàng xuất nhập
khẩu bổ trợ cho nhau phát triển chứ
không cạnh tranh mạnh như các thị
trường khác. Thương mại 2 nước
nhiều năm qua cũng không áp dụng
biện pháp chống bán phá giá, trợ
cấp như Mỹ và một số nước EU.
Trong năm 2012, kim ngạch
thương mại Việt - Nhật đạt 25 tỉ
USD, trong đó VN xuất khẩu 13 tỉ
USD và nhập khẩu 12 tỉ USD. Các
mặt hàng xuất khẩu qua Nhật gồm
dầu thô, dệt may, phương tiện vận
tải và phụ tùng, hàng thủy sản, gỗ
và sản phẩm gỗ.VN nhập khẩu từ
thị trường này các mặt hàng phục
vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh
như máy móc, thiết bị, phụ tùng,
dụng cụ, máy vi tính, sản phẩm
điện tử và linh kiện, linh kiện phụ
tùng ô tô, sản phẩm từ chất dẻo, vải
các loại
Tóm tắt nội dung tài liệu: Quan hệ thương mại Việt - Nhật: Hiện trạng và các gợi ý
![Quan hệ thương mại Việt - Nhật: Hiện trạng và các gợi ý Quan hệ thương mại Việt - Nhật: Hiện trạng và các gợi ý](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2021/11/25/quan-he-thuong-mai-viet-nhat-hien-trang-va-cac-goi-y_MzPPDwjcQW.jpg)
Số 14 (24) - Tháng 01-02/2014 PHÁT TRIỂN & HỘI NHẬP Nghiên Cứu & Trao Đổi 57 1. Hiện trạng về quan hệ thương mại Việt – Nhật Trong hơn 10 năm qua (1990- 2012), quan hệ thương mại Việt - Nhật đã tăng gấp 4 lần giai đoạn trước. Với các thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc...VN nhập siêu khá lớn thì với Nhật, cán cân thương mại giữa 2 nước khá cân bằng. Cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu bổ trợ cho nhau phát triển chứ không cạnh tranh mạnh như các thị trường khác. Thương mại 2 nước nhiều năm qua cũng không áp dụng biện pháp chống bán phá giá, trợ cấp như Mỹ và một số nước EU. Trong năm 2012, kim ngạch thương mại Việt - Nhật đạt 25 tỉ USD, trong đó VN xuất khẩu 13 tỉ USD và nhập khẩu 12 tỉ USD. Các mặt hàng xuất khẩu qua Nhật gồm dầu thô, dệt may, phương tiện vận tải và phụ tùng, hàng thủy sản, gỗ và sản phẩm gỗ...VN nhập khẩu từ thị trường này các mặt hàng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh như máy móc, thiết bị, phụ tùng, dụng cụ, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, linh kiện phụ tùng ô tô, sản phẩm từ chất dẻo, vải các loại Theo số liệu thống kê từ TCHQ VN, 3 tháng đầu năm 2013, thương mại hai chiều giữa VN và Nhật đạt 5,7 tỷ USD, tăng 1,5% so với cùng kỳ năm 2012. Trong đó xuất khẩu đạt 3,1 tỉ USD, giảm 0,07% và nhập khẩu 2,6 tỷ tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước. Các mặt hàng xuất khẩu của VN sang thị trường Nhật trong thời gian này là dầu thô, hàng dệt may, máy móc thiết bị, hàng thủy sản, gỗ và sản phẩm...Nếu không kể dầu thô thì mặt hàng dệt may đạt kim ngạch cao nhất, chiếm 16,9% tỷ trọng, tương đương với 530,6 triệu USD, tăng 19,62%. Đáng chú ý, mặt hàng hóa chất tuy kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt 47,1 triệu USD, nhưng lại là mặt hàng có sự tăng trưởng vượt bậc, tăng 153% so với cùng kỳ. Ngược lại, VN nhập khẩu từ Nhật các mặt hàng như sữa và sản phẩm, sản phẩm từ chất dẻo, xơ sợi dệt các loại, vải các loại Dù kim ngạch xuất nhập khẩu song phương giữa VN và Nhật tăng trung bình 18%/năm trong mấy năm qua nhưng thị phần xuất khẩu của VN vào Nhật mới chiếm con số khiêm tốn là 1,7% nhu cầu nhập khẩu nước này. Dự kiến, kim ngạch thương mại 2 chiều Việt - Nhật năm 2013 đạt 29 tỉ USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm ngoái. Năm 2013, thủy sản, rau quả, hạt điều, cà phê là những mặt hàng Quan hệ thương mại Việt - Nhật: Hiện trạng và các gợi ý TS. NGuyễN TIếN DũNG Nhân hội thảo khoa học, kỷ niệm 40 năm quan hệ Nhật- Việt, tác giả chọn tiêu đề “Quan hệ thương mại VN – Nhật: Thực trạng và các gợi ý” với mục tiêu đánh giá tổng quan những kết quả tích cực và hạn chế gặp phải trong quá trình phát triển thương mại 2 nước, từ đó gợi ý các chính sách để thúc đẩy sự hợp tác hiệu quả hơn. Bài viết là sự tổng hợp của nhiều bài viết đăng trên mạng điện tử. Từ khóa: Liên kết kinh tế thế giới, khu vực, 40 năm quan hệ Nhật- Việt PHÁT TRIỂN & HỘI NHẬP Số 14 (24) - Tháng 01-02/2014 Nghiên Cứu & Trao Đổi 58 Mặt hàng KNXK T3/2013 KNXK 3T/2013 KNXK 3T/2012 % +/- KN so cùng kỳ Tổng kim ngạch 1.251.158.847 3.123.335.158 3.125.613.564 -0,07 Dầu thô 283.676.730 575.604.441 669.478.204 -14,02 Hàng dệt, may 201.251.420 530.650.718 443.629.731 19,62 Phương tiện vận tải và phụ tùng 147.394.603 410.634.770 356.373.459 15,23 Máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng khác 105.633.069 286.428.252 306.976.844 -6,69 Hàng thủy sản 91.132.001 204.501.789 221.681.208 -7,75 Gỗ và sản phẩm gỗ 65.033.441 174.630.634 149.122.434 17,11 Giày dép các loại 35.244.670 101.408.358 90.140.368 12,50 Sản phẩm từ chất dẻo 35.405.592 92.707.306 81.728.313 13,43 Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện 38.655.629 88.230.133 92.481.834 -4,60 Túi xách, ví, vali, mũ và ô dù 21.691.282 57.966.894 45.819.771 26,51 Hóa chất 16.424.840 47.159.994 18.640.392 153,00 Cà phê 20.495.906 44.473.413 52.147.260 -14,72 Dây điện và dây cáp điện 14.870.914 40.307.081 76.152.012 -47,07 Sản phẩm từ sắt thép 13.517.699 36.729.702 32.647.684 12,50 Sản phẩm hóa chất 9.947.717 31.647.013 22.714.316 39,33 Than đá 10.870.446 28.871.929 42.046.051 -31,33 Kim loại thường và sản phẩm 9.642.814 26.055.777 19.589.385 33,01 Sản phẩm gốm, sứ 6.228.463 18.021.035 16.123.735 11,77 Giấy và các sản phẩm từ giấy 6.468.016 17.056.044 19.218.892 -11,25 Thủy tinh và các sản phẩm từ thủy tinh 3.460.626 14.544.635 13.598.671 6,96 Hàng rau quả 628.263 13.980.912 11.240.969 24,37 Sản phẩm từ cao su 5.342.232 13.661.006 17.106.297 -20,14 Đá quý, kim loại quý và sản phẩm 3.393.423 9.175.520 7.698.246 19,19 Máy ảnh, máy quay phim và linh kiện 2.946.016 8.650.118 12.646.757 -31,60 Sản phẩm mây, tre, cói và thảm 3.254.863 8.365.826 8.776.029 -4,67 Xơ sợi dệt các loại 3.070.979 7.800.586 4.178.387 86,69 Bánh kẹo và các sản phẩm từ ngũ cốc 2.284.985 6.117.323 6.160.088 -0,69 Cao su 1.597.201 5.973.815 8.401.437 -28,90 Chất dẻo nguyên liệu 1.410.997 3.926.959 4.302.752 -8,73 Hạt tiêu 1.234.531 3.766.587 4.169.906 -9,67 Điện thoại các loại và linh kiện 1.204.041 3.123.316 29.517.360 -89,42 Quặng và khoáng sản khác 567.000 2.628.030 5.432.089 -51,62 Hạt điều 713.026 1.740.943 1.474.130 18,10 Sắt thép các loại 175.119 1.608.672 2.244.539 -28,33 Sắn và các sản phẩm từ sắn 108.766 525.374 623.818 -15,78 Xăng dầu các loại 13.739.256 -100,00 Nguồn: TCHQ & Vinanet ĐVT: USD Số 14 (24) - Tháng 01-02/2014 PHÁT TRIỂN & HỘI NHẬP Nghiên Cứu & Trao Đổi 59 xuất khẩu tiềm năng qua Nhật. Đây là những mặt hàng hợp thị hiếu người tiêu dùng Nhật, an toàn vệ sinh và là mặt hàng được giảm thuế theo lộ trình Hiệp định thương mại tự do Việt - Nhật (VJEPA). Tuy nhiên, thách thức không nhỏ với các DN xuất khẩu là các yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng sản phẩm từ Nhật. Sau nhiều năm Nhật tự quyết định chất lượng thủy sản nhập khẩu vào nước này, từ ngày 15/3, theo thỏa thuận về an toàn vệ sinh thực phẩm giữa 2 nước, Nhật chấp nhận nhiều mặt hàng thủy sản, thực phẩm của VN đã được phòng kiểm nghiệm trong nước chứng nhận sẽ không phải tái kiểm nghiệm tại Nhật. Điều này giúp DN chủ động hơn trong việc xuất khẩu qua thị trường này. Thống kê hàng hóa xuất khẩu sang thị trường Nhật tháng 3, 3 tháng 2013 như Bảng 1 Những hạn chế: Tiềm năng của thị trường Nhật vẫn còn rất lớn. Việc khai thác một cách tích cực hơn nữa thị trường này chắc chắn sẽ đem lại những lợi ích to lớn hơn cho cả hai nước. Điều này được thể hiện rất rõ khi xem xét vị trí của VN trong quan hệ thương mại của Nhật với các nước khác. Điều đáng nói ở đây là mặc dù quan hệ thương mại giữa hai nước ngày càng phát triển và đã đạt được những thành tựu rất đáng kể, song nghiêm túc nhìn nhận mà nói, sự phát triển này chưa thực sự tương xứng với tiềm năng của cả hai nước, đặc biệt là tiềm năng của thị trường Nhật. Hiện nay, VN vẫn là một bạn hàng nhỏ bé trong số các bạn hàng chủ yếu của Nhật. Kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật với VN trong những năm gần đây vẫn chỉ chiếm chưa đầy 1% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật với các nước trên thế giới. Không nói đến Mỹ hay EU vốn là những bạn hàng thương mại truyền thống của Nhật, hay Trung Quốc - một thị trường khổng lồ ngay bên cạnh Nhật. Tỉ trọng kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật với các nước này thường là rất lớn. Chỉ cần so sánh quan hệ thương mại Nhật - Việt với quan hệ thương mại của Nhật với một số nước Đông Nam Á khác có những điều kiện tự nhiên và dân số tương tự như VN chúng ta có thể thấy rất rõ là VN chưa thực sự khai thác được một cách đầy đủ những tiềm năng to lớn của thị trường Nhật. Trong khi kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật với VN chỉ chiếm khoảng 0,7% trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật, thì con số tương tự của Nhật với Singapore là 2,9%; Malaysia: 2,7%; Thái Lan: 2,6%; Indonesia: 2,3%, cao hơn từ 3 đến 4 lần so với kim ngạch xuất nhập khẩu của Nhật với VN; và thấp nhất là với Philippines cũng đạt tới 1,7% cao gấp hơn hai lần so với VN. Tuy vậy, vị thế của VN trong quan hệ thương mại với Nhật còn rất khiêm tốn. Xuất khẩu của VN vào Nhật chỉ chiếm 1,3% thị phần nhập khẩu của Nhật. VN nhập khẩu từ Nhật chỉ chiếm 1,16% thị phần xuất khẩu của quốc gia này. Tính chung kim ngạch mậu dịch hai chiều, VN luôn đứng sau Thái Lan, Indonesia và Malaysia. Điều đó chứng tỏ quan hệ thương mại giữa hai bên chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh cùng mong muốn của cả hai bên. Có tình hình trên trước hết do các doanh nghiệp VN chưa “hết mình” với thị trường Nhật. Phần vì nắm bắt thông tin thị trường, hiểu biết về tập quán kinh doanh, hệ thống phân phối trong nội địa Nhật còn nhiều mặt bất cập. Chi phí để tiếp cận thị trường Nhật thông qua các hoạt động như tham gia hội chợ triển lãm, điều tra, khảo sát thị trường... đều khá cao so với năng lực tài chính của các doanh nghiệp VN. Có cả PHÁT TRIỂN & HỘI NHẬP Số 14 (24) - Tháng 01-02/2014 Nghiên Cứu & Trao Đổi 60 những doanh nghiệp coi nhẹ việc tuân thủ các tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn trong sản xuất, chế biến thực phẩm. Chính vì vậy khiến phía Nhật phải kiểm tra ngặt nghèo về vấn đề chất lượng, vệ sinh thực phẩm đối với các lô hàng thuỷ sản, trong đó có mặt hàng tôm của VN. 2. Các gợi ý Đề cập đến quan hệ hợp tác của Việt - Nhật và các nước trong khu vực, Đại sứ Tanizaki cho biết hai bên đang có kế hoạch phát triển mối liên kết khu vực Mekong nhằm hướng tới xây dựng cộng đồng ASEAN. Hai bên đang triển khai các dự án xây dựng cơ sở hạ tầng cho hành lang kinh tế Đông- Tây từ Đà Nẵng qua Lào, Thái Lan tới Myanma và hành lang kinh tế Nam Bộ từ TP.HCM qua Campuchia Thái Lan tới Daie-Myanma. Nhật dành ưu đãi GSP cho một số mặt hàng của các nước đang phát triển và kém phát triển, trong đó có VN khi xuất khẩu hàng hóa sang nước này. Hơn nữa, VN đã chính thức trở thành thành viên của WTO từ 1/1/2007, với cam kết cắt giảm thuế nhập khẩu hàng hóa từ mức bình quân hiện hành 17,4% xuống còn 13,4% trong vòng 5-7 năm. Đây là cơ hội để các DN có thể tận dụng những ưu đãi này để nhập khẩu nguồn nguyên vật liệu và công nghệ của Nhật để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ cao phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện ASEAN – Nhật (AJCEP): Nhật dành ưu đãi GSP cho một số mặt hàng của các nước đang phát triển và kém phát triển, trong đó có VN khi xuất khẩu hàng hóa sang nước này. VN đã chính thức ký Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện ASEAN-Nhật (AJCEP) vào ngày 1/4/2008 và hiệp định này dự kiến sẽ có hiệu lực từ cuối năm 2008. Trong khuôn khổ AJCEP, VN cam kết loại bỏ thuế quan đối với 82% giá trị thương mại hai chiều Việt – Nhật trong 16 năm. VN mặc nhiên hưởng lợi từ ưu đãi của Nhật cam kết dành chung cho ASEAN. Theo cam kết AJCEP, Nhật đã loại bỏ thuế quan đối với gần 94% giá trị thương mại Việt – Nhật trong vòng 10 năm. Hơn nữa, VN đã chính thức trở thành thành viên của WTO từ 1/1/2007, với cam kết cắt giảm thuế nhập khẩu hàng hóa từ mức bình quân hiện hành 17,4% xuống còn 13,4% trong vòng 5-7 năm. Đây là cơ hội để các DN có thể tận dụng những ưu đãi này để nhập khẩu nguồn nguyên vật liệu và công nghệ của Nhật để sản xuất các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, hàm lượng công nghệ cao phục vụ cho tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Hiệp định đối tác kinh tế Việt - Nhật Hiệp định đối tác kinh tế VN-Nhật (hay được gọi tắt là JVEPA) là một hiệp định tự do hóa thương mại, dịch vụ, bảo hộ đầu tư và khuyến khích thương mại điện tử giữa VN và Nhật. Đây là hiệp định tự do hóa thương mại song phương đầu tiên của VN và là hiệp định đối tác kinh tế thứ mười của Nhật Theo cam kết của phía Nhật, thuế suất bình quân đánh vào hàng hóa của VN nhập khẩu vào Nhật sẽ giảm dần xuống 2,8% vào năm 2018. Nhật cam kết sẽ giảm thuế suất cho 95% tổng số dòng thuế, trong đó khoảng vài ngàn dòng thuế xuống 0%. Nếu Hiệp định được ký kết và có hiệu lực. Đây là mức cam kết cao nhất của Nhật đối với một nước thành viên ASEAN. Cụ thể, ít nhất sẽ có 86% hàng nông lâm thủy sản và 97% hàng công nghiệp VN xuất sang Nhật sẽ được hưởng ưu đãi thuế. Các mặt hàng khoáng sản sẽ được hưởng thuế nhập khẩu là 0% ngay lập tức kể từ khi hiệp định có hiệu lực. Các mặt hàng tôm sẽ được giảm thuế suất nhập khẩu xuống 1%-2% ngay lập tức, các mặt hàng chế biến từ tôm được giảm xuống còn 3,2%- 5,3% ngay lập tức, mặt hàng mực đông lạnh được giảm xuống còn 3,5% trong vòng 5 năm. Những mức này áp dụng trên cho VN cao nhất trong số các EPA (Hiệp định đối tác kinh tế) với các nước ASEAN. Gợi ý đối với doanh nghiệp: Để đẩy mạnh xuất khẩu vào thị trường Nhật, các doanh nghiệp VN cần: - Khai thác các ưu đãi do Hiệp định AJCP và Hiệp định VJEPA mang lại, trong đó bám sát các lộ trình cắt giảm thuế quan đối với hàng xuất khẩu chủ lực của VN vào Nhật; Đồng thời khắc phục những rào cản về kỹ thuật cũng như tuân thủ các quy tắc của hai Hiệp định này. - Doanh nghiệp VN tăng cường đầu tư, đổi mới dây chuyền, nâng cao chất lượng hàng hoá đạt chuẩn quốc tế, ổn định với khối lượng lớn, giá thành cạnh tranh, để chiếm thêm thị phần trên thị trường Nhật, cạnh tranh được với hàng hoá cùng chủng loại đến từ các nền kinh tế khác; Nhanh chóng phát triển công nghệ phụ trợ để nâng cao hàm lượng nội Số 14 (24) - Tháng 01-02/2014 PHÁT TRIỂN & HỘI NHẬP Nghiên Cứu & Trao Đổi 61 địa hoá, cùng giá trị gia tăng của sản phảm xuất khẩu. - Tổ chức thu thập, phân tích, xử lý thông tin, hiểu biết tập quán kinh doanh các đối tác, thị hiếu tiêu dùng của người Nhật; cần tìm hiểu thấu đáo và học tập văn hoá giao tiếp của người Nhật với phong cách rất chỉnh chu, lịch thiệp, tận tình và thủy chung. - Nắm vững các quy định, tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn thực phẩm và thực tế tiến hành kiểm dịch tại Nhật sẽ giúp cho doanh nghiệp yên tâm về chất lượng sản phẩm, hạn chế hàng đã giao bị trả về, hoặc rút ngắn thời gian, giảm tốn phí khi kiểm dịch. - Trước khi tham gia các Hội chợ triển lãm tại Nhật cần chuẩn bị các thông tin sẽ đạt hiệu quả khi tiếp cận, đàm phán giao dịch với doanh nhân Nhật. - Về mặt nhập khẩu cũng cần tìm hiểu kỹ để mang về những thiết bị, máy móc, vật tư phù hợp yêu cầu và trình độ sản xuất của VN với giá cả hợp lý. Trong các hoạt động trên đây, cần tranh thủ sự giúp đỡ của VIETRADE của VN và JETRO của Nhật, các Hiệp hội ngành hàng của VN, của Thương vụ VN tại Nhật, của cộng đồng người Việt ở Nhật; Trong điều kiện cho phép có thể mở Văn phòng đại diện tại Nhật. 3. Lời kết Những kết quả đạt được trong quan hệ đối tác chiến lược VN – Nhật thời gian qua đã mang lại lợi ích thiết thực cho sự phát triển chung của cả 2 nước; vì vậy 2 bên tiếp tục nỗ lực để đưa quan hệ hợp tác giữa 2 nước ngày càng phát triển toàn diện, sâu sắc, thiết thực và hiệu quả hơn trên các lĩnh vực: chính trị, ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư, giáo dục-đào tạo, văn hóa, du lịch, an ninh, quốc phòng,... Nhật cần quan tâm thúc đẩy đầu tư trực tiếp vào VN; tạo các điều kiện thuận lợi cho các sản phẩm hàng hóa của VN thâm nhập vào thị trường Nhật nhất là đối với mặt hàng thủy hải sản nhằm đưa kim ngạch thương mại hai chiều giữa 2 nước đạt con số ấn tượng hơn vào thời gian tới cũng như tiếp tục dành ODA cho VNl TÀI LIỆU THAM KHẢO Nhất Anh, “VN và Nhật đã hợp tác trong nhiều năm trong các dự án lớn phát triển công nghiệp và thương mại”, Tạp chí Thanh tra, Việt Nam. Tanizaki Yasuaki, 40 quan hệ thương mại Nhật – VN. Trần Quang Minh, Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á, thương mại VN – Nhật. Tsuno Motonori (Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật tại VN), VN là đối tác ODA quan trọng nhất của Nhật Vinanet, Quan hệ thương mại VN – Nhật TÀI LIỆU THAM KHẢO Ab Quyoom Khachoo và Mohd Imran Khan (2012), Determinants Of Fdi Inflows To Developing Countries: A Panel Data Analysis, MPRA Paper No. 37278. Alan A. Bevan and Saul Estrin (2000), The Determinants of Foreign Direct Investment in Transition Economies, William Davidson Institute, Working Paper 342 Erdal Demirhan, Mahmut Masca (2008), Determinants Of Foreign Direct Investment Flows To Developing Countries: A Cross-Sectional Analysis. Nghiên cứu các nhân tố... Garibaldi et al (2002), What Moves Capital To Transition Economies? Working paper, No. 64, International Monetary Fund, John H. Dunning, Sarianna M.Lunda (2008), Multinational Enterprises and Global Economy (2nd), Edward Elgar Publishing, Inc, 67 – 74. Mohamed Amal et al. (2010), “Determinants of Foreign Direct Investment in Latin America”, Revista Journal, 4(3), pp 116 -133. Nunes et al (2006), Determinants of FDI in Latin America. Pravakar Sahoo (2006), Foreign Direct Investment in South Asia: Policy, Trends, Impact and Determinants, ADB Institute Discussion Paper No. 56 Pravin Jadhav (2012), “Determinants Of Foreign Direct Investment In Brics Economies: Analysis Of Economic, Institutional And Political Factor, Procedia”, Social and Behavioral Sciences 37 ( 2012 ), pp 5 – 14 The World Bank Groups (2013), World Development Indicators. UNCTAD (2013), World Investment Report. UNCTAD (2009), World Investment Report 2009: Transnational Corporations, Agricultural Production and Development, UNCTAD UNCTAD (2012), World Investment Report 2012: Towards a new generation of investment policies, UNCTAD. (Tiếp theo trang 46)
File đính kèm:
quan_he_thuong_mai_viet_nhat_hien_trang_va_cac_goi_y.pdf