Nghiên cứu nhân giống sinh dưỡng và kỹ thuật gây trồng vù hương (cinnamomum balansae h.lec) tại Đoan Hùng - Phú Thọ
Kết quả nghiên cứu nhân giống Vù hương (Cinnamomum balansae
H.Lec) bằng phương pháp giâm hom và trồng thử nghiệm 3 xuất xứ
Tuyên Quang, Ninh Bình và Phú Thọ với 2 công thức là trồng theo băng
và trên đất trống sau 3 năm cho thấy: Hom cây Vù hương có khả năng ra
rễ cao vì không dùng thuốc kích thích khả năng ra rễ vẫn có thể đạt tỷ lệ
hom ra rễ là 33,7%. IBA là loại thuốc cho tỷ lệ hom ra rễ trung bình đạt
cao nhất (60%), tiếp theo là IAA (53,3%) thấp nhất là NAA (51,7%).
Nồng độ thuốc kích thích cho tỷ lệ ra rễ cao nhất ở 2 loại thuốc IBA và
NAA là 1,5%. Với loại thuốc IAA cả 4 loại nồng độ đều cho tỷ lệ ra rễ
như nhau và chưa có sự khác biệt sau 40 ngày theo dõi. Sau 3 năm trồng
tại Đoan Hùng Phú Thọ các xuất xứ Vù hương ở phương thức trồng theo
băng cho sinh trưởng về Do và Hvn cao hơn trồng ở nơi đất trống. Trong
công thức trồng theo băng sinh trưởng của Vù hương xuất xứ Tuyên Quang cho
sinh trưởng tốt nhất với Do = 4,10cm, Hvn = 3,43m; tiếp theo là xuất xứ Ninh
Bình và nhỏ nhất là xuất xứ Phú Thọ có Do = 2,93cm, Hvn = 2,15m. Với thí
nghiệm trồng trên đất trống thì xuất xứ Tuyên Quang cũng cho sinh
trưởng tốt nhất với Do = 3,72cm, Hvn = 3,09m và thấp nhất là xuất xứ
Phú Thọ có Do = 2,69cm, Hvn = 2,1m. Như vậy sau 3 năm trồng tại
Đoan Hùng Phú Thọ bước đầu đã cho thấy Vù hương xuất xứ Tuyên
Quang cho sinh trưởng tốt hơn so với các xuất xứ Ninh Bình và Phú Thọ.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Nghiên cứu nhân giống sinh dưỡng và kỹ thuật gây trồng vù hương (cinnamomum balansae h.lec) tại Đoan Hùng - Phú Thọ
![Nghiên cứu nhân giống sinh dưỡng và kỹ thuật gây trồng vù hương (cinnamomum balansae h.lec) tại Đoan Hùng - Phú Thọ Nghiên cứu nhân giống sinh dưỡng và kỹ thuật gây trồng vù hương (cinnamomum balansae h.lec) tại Đoan Hùng - Phú Thọ](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2022/01/01/nghien-cuu-nhan-giong-sinh-duong-va-ky-thuat-gay-trong-vu-hu_bBDfOb3IzY.jpg)
Tạp chí KHLN 4/2016 (4585 - 4592) ©: Viện KHLNVN - VAFS ISSN: 1859 - 0373 Đăng tải tại: www.vafs.gov.vn 4585 NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG SINH DƯỠNG VÀ KỸ THUẬT GÂY TRỒNG VÙ HƯƠNG (Cinnamomum balansae H.Lec) TẠI ĐOAN HÙNG - PHÚ THỌ Nguyễn Minh Thanh1, Đào Hùng Mạnh2 1 Trường Đại học Lâm nghiệp 2 Trung tâm KHLN vùng Trung tâm Bắc Bộ Từ khóa: Nhân giống sinh dưỡng, gây trồng, Vù hương, Phú Thọ TÓM TẮT Kết quả nghiên cứu nhân giống Vù hương (Cinnamomum balansae H.Lec) bằng phương pháp giâm hom và trồng thử nghiệm 3 xuất xứ Tuyên Quang, Ninh Bình và Phú Thọ với 2 công thức là trồng theo băng và trên đất trống sau 3 năm cho thấy: Hom cây Vù hương có khả năng ra rễ cao vì không dùng thuốc kích thích khả năng ra rễ vẫn có thể đạt tỷ lệ hom ra rễ là 33,7%. IBA là loại thuốc cho tỷ lệ hom ra rễ trung bình đạt cao nhất (60%), tiếp theo là IAA (53,3%) thấp nhất là NAA (51,7%). Nồng độ thuốc kích thích cho tỷ lệ ra rễ cao nhất ở 2 loại thuốc IBA và NAA là 1,5%. Với loại thuốc IAA cả 4 loại nồng độ đều cho tỷ lệ ra rễ như nhau và chưa có sự khác biệt sau 40 ngày theo dõi. Sau 3 năm trồng tại Đoan Hùng Phú Thọ các xuất xứ Vù hương ở phương thức trồng theo băng cho sinh trưởng về Do và Hvn cao hơn trồng ở nơi đất trống. Trong công thức trồng theo băng sinh trưởng của Vù hương xuất xứ Tuyên Quang cho sinh trưởng tốt nhất với oD = 4,10cm, vnH = 3,43m; tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình và nhỏ nhất là xuất xứ Phú Thọ có oD = 2,93cm, vnH = 2,15m. Với thí nghiệm trồng trên đất trống thì xuất xứ Tuyên Quang cũng cho sinh trưởng tốt nhất với oD = 3,72cm, vnH = 3,09m và thấp nhất là xuất xứ Phú Thọ có oD = 2,69cm, vnH = 2,1m. Như vậy sau 3 năm trồng tại Đoan Hùng Phú Thọ bước đầu đã cho thấy Vù hương xuất xứ Tuyên Quang cho sinh trưởng tốt hơn so với các xuất xứ Ninh Bình và Phú Thọ. Keywords: Vegetative propagation, planting, Cinnamomum balansae H.Lec, Phu Tho province Vegetative propagation and planting techniques for Cinnamomum balansae H.Lec in Doan Hung, Phu Tho province The research aims at vegetative propagation of Cinnamomum balansae H.Lec by stem cutting method and planting trial 3 provenances of C.balansaecan species originated from Tuyen Quang, Ninh Binh and Phu Tho by strip plantation and on bare land in 2013. The result shows that: C.balansaecan get 33.7% growing adventitious roots without using growth stimulants. The average rate of growing roots for IBA stimulant is 60%, IAA is 53.3% and NAA is 51.7%. The concentration at which we get the highest rate of growing roots for IBA and NAA is 1.5%. Only for IAA, all 4 samples of concentration stimulate the same rate of growing roots after 40 days. After 3 years, C.balansae which planted by strip planting have higher Do and Hvn than on bare land. By strip planting, C.balansae originated from Tuyen Quang provenance has largest with oD = 4.10cm, vnH = 3.43m; the ones from Ninh Binh provenance and Phu Tho provenance have oD = 2.93cm, vnH = 2.15m. On bare land, C.balansae from Tuyen Quang also has largest with oD = 3.72cm, vnH = 3.09m; the one from Phu Tho has smallest with oD = 2.69cm, vnH = 2.1m. From this result, we can have initial assessment that C.balansae from Tuyen Quang has highest growth rate, following is Ninh Binh and Phu Tho provenances. Tạp chí KHLN 2016 Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) 4586 I. ĐẶT VẤN ĐỀ Vù hương là loài cây gỗ lớn, thường xanh, cao 20 - 30m, đường kính 50 - 75cm, có thể đạt trên 1m. Trong thân và lá Vù hương có tinh dầu với thành phần chính là long não, đư c sử d ng để trưng cất tinh dầu (c n đư c gọi là dầu xá x ); gỗ Vù hương rất tốt, không b mối mọt và có mùi long não nên đư c ưa chuộng để đóng đồ đạc trong nhà có giá tr kinh tế cao như tủ, bàn ghế và các vật d ng tâm linh khác. Vù hương đư c xếp vào loại hiếm (R) (sách Đỏ Việt Nam, 1996). Vù hương (Cinnamomum balansae H.lec) phân bố ở nhiều t nh thành trong cả nước như: Hà Nội, Ninh Bình, Thanh Hoá, Phú Thọ, Yên Bái, Tuyên Quang... Hiện tại, số lư ng cây Vù hương chủ yếu phân bố rải rác một vài cá thể trong tự nhiên và trong các vườn rừng. Với tình trạng suy giảm nghiêm trọng trong tự nhiên của cây Vù hương nên rất cần đư c gây trồng nhằm phát triển và bảo tồn loài cây gỗ qu trên đ a bàn t nh Phú Thọ nói chung và huyện Đoan Hùng nói riêng. Bài viết này giới thiệu kết quả đánh giá bước đầu về khả năng nhân giống sinh dưỡng và tình hình sinh trưởng của 3 xuất xứ loài Vù hương 3 tu i trồng tại huyện Đoan Hùng, t nh Phú Thọ làm cơ sở đề xuất các giải pháp kỹ thuật và lựa chọn xuất xứ tốt cho việc bảo tồn và phát triển loài. II. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Vật liệu nghiên cứu - Vật liệu nhân giống là các hom bánh tẻ và chồi ngọn lấy từ cây giống 3 tu i trồng tại vườn vật liệu Vù hương (Cinnamomum balansae H.lec) ở Đoan Hùng, t nh Phú Thọ. - Vật liệu trồng rừng là ba xuất xứ loài Vù hương (Cinnamomum balansae H.lec) gồm: Tuyên Quang, Phú Thọ, Ninh Bình. ác gia đình trong mỗi xuất xứ đư c trộn đều. Thời gian thu thập số liệu từ 2013 đến tháng 3/2016. 2.2. Phương pháp nghiên cứu - Thí nghiệm giâm hom thực hiện trên giá thể là cát sạch đư c xử l bằng Viben 0,3%, các luống giâm hom có chiều rộng từ 1,0 - 1,2m, chiều dài 4 - 5m, độ dày tầng cát từ 8 - 10cm với 3 loại thuốc kích thích ra rễ là IAA, IBA, NAA với 4 loại nồng độ 0,5%; 1,0%; 1,5%; 2,0% dạng bột. Hom dài 8 - 15cm, có từ 2-3 lá/hom, thời gian lấy hom vào bu i sáng. Thời gian giâm từ tháng 3- 6/2015. Số lư ng hom giâm cho mỗi công thức là 30 hom. - Ba xuất xứ Vù hương đư c trồng trên đất rừng trạng thái IB với 2 công thức: (1) Xử l thực bì theo băng rộng 2m, băng chừa 3m với mật độ 800 cây/ha, cự ly 2,5 5m và (2) Xử l thực bì toàn diện trồng với mật độ 1.100 cây/ha, cự ly 3 3m. Đất làm theo hố 50 50 40cm, bón lót 3kg phân vi sinh + 0,3kg NPK/hố, bón trước 15 ngày. hăm sóc 2 lần/năm và bón thúc 0,3kg/hố. ác gia đình trong cùng xuất xứ đư c trộn đều để trồng trong các thí nghiệm trên. - Thu thập số liệu trên các ô tiêu chuẩn (OT ) tạm thời có diện tích 500m2. Số OT là 18 ô: gồm 2 công thức 3 ô/công thức 3 xuất xứ. Trên mỗi ÔT tiến hành đo đếm các ch tiêu sau đây: + Đường kính gốc (Do) đư c đo bằng thước Palme với độ chính xác đến 0,1cm; chiều cao vút ngọn (Hvn) và chất lư ng của các cây đư c đánh giá theo 3 loại là cây tốt, cây trung bình và cây xấu. Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) Tạp chí KHLN 2016 4587 + hất lư ng của cây trồng đư c đánh giá theo thang điểm 1, 2, 3 tương ứng với 3 loại là cây tốt, cây trung bình và cây xấu. - Số liệu thu thập đư c xử l bằng phần mềm Excel 2007 và phần mềm SPSS 16 (Nguyễn Hải Tuất và Nguyễn Trọng Bình, 2005). III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1. Kết quả nhân giống Vù hương bằng phương pháp giâm hom Kết quả nghiên cứu về ảnh hưởng của loại thuốc và nồng độ đến tỷ lệ ra rễ của Vù hương ở các công thức thí nghiệm giâm hom đư c thống kê trong bảng 1. Bảng 1. Ảnh hưởng của loại thuốc và nồng độ đến tỷ lệ ra rễ (Số liệu trung bình 90 hom/nồngđộ/loại thuốc) Công thức Nồng độ KTRR (%) Hom ra mô sẹo (%) Hom ra rễ (%) Số hom chết (%) Số rễ TB/hom (cái) Chiều dài TB rễ (cm) Số rễ nhiều nhất/hom (cái) IAA 0,5 10 53,3 36,7 3,4 3,8 4,1 1 13,3 53,3 33,3 3,6 3,5 4,4 1,5 16,7 53,3 30 3,8 3,5 4,5 2 6,7 53,3 40 3,7 3,8 4,3 IBA 0,5 6,7 56,7 36,7 3,8 3,9 4,3 1 3,3 63,3 33,3 3,8 3,9 4,4 1,5 6,7 70 23,3 4,0 4,1 5,1 2 20 50 30 3,5 3,7 4,2 NAA 0,5 13,3 53,3 33,3 3,4 3,7 4 1 16,7 50 33,3 3,2 3,8 3,7 1,5 6,7 56,7 36,7 3,5 3,8 4,1 2 13,3 46,7 40 3,6 3,7 4 Đối chứng 0 16,3 33,7 50 2,8 3,0 3 Kết quả nghiên cứu cho thấy: Trong 3 loại thuốc tiến hành giâm hom Vù hương thì thuốc IBA có tỷ lệ ra rễ trung bình của các công thức đạt cao nhất là 60%, tiếp theo IAA là 53,3%; NAA là 51,7%; thấp nhất là 33,7% với công thức đối chứng không dùng thuốc. Số rễ trung bình/hom, chiều dài rễ trung bình, số rễ nhiều nhất/hom lớn nhất cũng là thuốc IBA, tiếp theo là IAA, NAA và thấp nhất là công thức đối chứng. Ngư c lại, số hom chết cao nhất là công thức không dùng thuốc (50%); tiếp theo là NAA (35,8%); IAA (35%) và thấp nhất là IBA (30,8%). Số hom hình thành mô sẹo nhưng không ra rễ niều nhất là không dùng thuốc (16,3%), NAA (12,5%), IAA là 11,7% và thấp nhất là 9,2%. Như vậy trong 3 loại thuốc kích thích đã sử d ng, IBA là loại có các giá tr trung bình cao nhất, tiếp theo là IAA và cuối cùng là NAA Hình 1. Kết quả giâm hom Vù hương Tạp chí KHLN 2016 Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) 4588 Kết quả theo dõi sau 40 ngày giâm cho thấy: Trong cùng một loại thuốc kích thích, nồng độ khác nhau đều cho các ch số khác nhau: - Thuốc IAA: Ở 4 nồng độ đều cho tỷ lệ hom ra rễ là 53,3%. Số hom chết cao nhất là 40% ở nồng độ 2%, là 36,7% ở nồng độ 0,5%, nồng độ 1 là 33,3% và thấp nhất là 30% ở nồng độ IAA 1,5%. Số rễ nhiều nhất trên hom, chiều dài trung bình của rễ, số rễ trung bình trên hom ở cả 4 nồng độ khác nhau không nhiều. - Thuốc IBA: Ở 4 nồng độ có sự sai khác nhau khá rõ ở nồng độ 2% có số hom ra mô sẹo cao nhất là 20% nhưng hom chết là 30% và ra rễ là 50% số hom giâm. IBA nồng độ 1,5% số hom ra rễ là 70%, cao gấp 1,4 lần so với IBA 2% và bằng 1,1 - 1,2 lần so với IBA nồng độ 0,5 - 1%. Số rễ trung bình trên hom, chiều dài trung bình hom và số rễ nhiều nhất trên hom ở nồng độ 1,5% cũng lớn nhất lần lư t là 4,0; 4,1 và 5,1; tiếp theo là IBA1%, thấp nhất là IBA 0,5% và 1%. - Thuốc NAA: Ở 4 nồng độ nghiên cứu NAA 1,5% các giá tr trung bình cũng cao nhất, tiếp đến là NAA 1%, 2 loại nồng độ 0,5% và 2% thấp hơn và sự sai khác không lớn. Kết quả phân tích phương sai cho thấy, loại thuốc và nồng độ đã có tác động và ảnh hưởng đến các ch tiêu về tỷ lệ ra rễ, số rễ trên hom của loài Vù hương vì Sig < 0,05. Hình 2. Rễ hom ở công thức IBA 1,5% sau 40 ngày Hình 3. Rễ hom ở công thức đối chứng sau 40 ngày Như vậy, sau 40 ngày giâm với 3 loại thuốc và mỗi loại có 4 nồng độ khác nhau với 1 loại không dùng thuốc có thể nhận thấy rằng: ác loại thuốc khác nhau, trong cùng loại thuốc Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) Tạp chí KHLN 2016 4589 thì nồng độ khác nhau cũng có ảnh hưởng lớn đến tỷ lệ ra rễ, số hom chết, số rễ trung bình trên hom... của hom Vù hương. Trong đó IBA là loại thuốc tốt nhất và IBA 1,5% là thích h p nhất. Kết quả kiểm tra thống kê với ch tiêu Ducan cho thấy việc chia thành 3 nhóm, nhóm riêng biệt có ch số cao nhất là IBA, nhóm riêng có ch số thấp nhất là không dùng thuốc. Nhóm c n lại là thuốc IAA và NAA. 3.2. Kết quả gây trồng thử nghiệm cây Vù hương tại Đoan Hùng - Phú Thọ 3.2.1. Một số đặc điểm khu vực trồng khảo nghiệm Vù hương Khu vực khảo nghiệm đư c bố trí tại hiện trường của Trung tâm Khoa học Lâm nghiệp vùng Trung tâm Bắc Bộ, đư c mô tả ở bảng trong bảng 2. Bảng 2. Một số đặc điểm khu vực nghiên cứu Công thức Độ cao tuyệt đối (m) Thực bì Một số đặc điểm của đất Loài cây chủ yếu Hvn (m) Độ dày tầng đất (cm) pH(KCl) Mùn (%) Nts (%) P2O5dt (mg/kg) K2Odt (mg/kg) CT1: Trồng theo băng 120 Ba soi, Đom đóm, Ba gạc, Lau ... 0,5 90 - 120 3,64 1,75 0,184 37,352 13,105 CT2: Trồng trên đất trống 100 Ba soi, Đom đóm, Guột... 0,6 90 - 120 3,61 1,81 0,187 37,483 13,389 Qua kết quả nghiên cứu cho thấy: Hai khu vực bố trí trồng mô hình có độ cao tuyệt đối, tương đối thấp từ 100 - 120m, đều là đất feralit đỏ vàng phát triển trên đá phiến thạch sét, độ dày từ 90 - 120cm, ít đá lẫn. hiều cao các loài thực vật trung bình từ 0,5 - 0,6m, các cây gỗ tái sinh mọc rải rác. Tuy nhiên, khi thiết kế trồng rừng T2 toàn bộ thực bì đư c xử lý trở thành đất trống. Đất ở cả 2 mô hình đều thuộc loại đất chua mạnh vì pHKCl < 4. Hàm lư ng mùn từ 1,75 - 1,81%, nên đất ở đây đư c đánh giá là nghèo mùn. Theo phương pháp phân tích Kjeldahl, lư ng đạm t ng số của đất ở khu vực từ 0,184 - 0,187%, là đất có lư ng đạm ở mức trung bình 5 hàm lư ng lân dễ tiêu đạt mức trung bình và hàm lư ng kali ở mức nghèo (theo khung đánh giá của Đỗ Đình Sâm, Ngô Đình Quế, 2006). Nhìn chung điều kiện ở khu vực phù h p với đặc điểm sinh thái của Vù hương. Tuy nhiên cần có biện pháp cải tạo độ chua, b sung hàm lư ng các tính chất của đất giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt hơn. 3.2.2. Sinh trưởng Vù hương 3 tuổi T ệ ng c câ ù hư ng tu i Kết quả điều tra tỷ lệ sống của cây Vù hương 3 tu i trong mô hình thí nghiệm đư c t ng h p ở bảng 3. Bảng 3. Tỷ lệ sống của cây Vù hương 3 tu i Công thức Xuất xứ Mật độ còn lại năm 2013 (cây/ha) Mật độ còn lại năm 2016 (cây/ha) Tỷ lệ sống (%) Trồng theo băng Phú Thọ 800 762 95,3 Tuyên Quang 800 767 95,9 Ninh Bình 800 775 96,9 Trồng trên đất trống Phú Thọ 1.100 1.032 93,8 Tuyên Quang 1.100 1.052 95,6 Ninh Bình 1.100 1.028 93,5 (S iệu điều tr , 0 6). Tạp chí KHLN 2016 Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) 4590 Qua kết quả bảng 3 cho thấy: Cả 3 xuất xứ trồng tại khu vực đều có tỷ lệ sống cao đạt từ 93,8 - 96,9%. Như vậy sau 3 năm cho thấy cây Vù hương có khả năng thích h p với điều kiện lập đ a ở khu vực nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu của Hà Văn Tiệp năm 2009 tại Sơn La cho thấy tỷ lệ sống trung bình sau 17 tháng cũng đạt tỷ lệ sống tương đối cao 93,8%. Điều này cho thấy Vù hương là loài cây có tỷ lệ tương đối cao trong những năm đầu sau khi trồng. Sinh trưởng về đường kính g c và chiều c o c câ ù hư ng tu i Kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng của 3 xuất xứ cây Vù hương Phú Thọ, Tuyên Quang, Ninh Bình tại mô hình trồng rừng ở khu vực đư c t ng h p ở bảng 4. Bảng 4. Sinh trưởng về đường kính gốc, chiều cao của cây Vù hương 3 tu i Công thức Xuất xứ Tổng số cây đo đếm Chỉ tiêu sinh trưởng Chất lượng cây trồng (%) Do (cm) SDo (%) Hvn (m) SHvn (%) Tốt Trung bình Xấu Trồng theo băng Phú Thọ 114 2,93 10,9 2,15 18,9 68,9 21,11 10,0 Tuyên Quang 114 4,10 11,8 3,43 12,1 75,6 15,4 8,8 Ninh Bình 114 3,26 9,8 2,78 10,1 73,3 18,9 7,8 Trồng trên đất trống Phú Thọ 150 2,69 13,3 2,10 21,2 71,8 20,5 7,7 Tuyên Quang 150 3,72 14,6 3,09 14,0 76,9 12,8 10,3 Ninh Bình 150 3,09 14,4 2,57 18,6 82,1 12,8 5,1 (S iệu điều tr , 0 6). Sinh trưởng về đường kính gốc: - Với thí nghiệm trồng theo băng: Ở tu i 3 Vù hương xuất xứ Tuyên Quang có giá tr lớn nhất oD = 4,1cm tiếp đến là xuất xứ Ninh Bình có oD = 3,26cm và thấp nhất là xuất xứ Phú Thọ có oD = 2,93cm. - Với thí nghiệm trồng trên đất trống: Ở tu i 3, cả 3 xuất xứ Vù hương đều có oD nhỏ hơn mô hình trồng theo băng, nhưng xuất xứ Tuyên Quang vẫn có oD = 3,72cm lớn nhất tiếp đến là xuất xứ Ninh Bình với oD = 3,09cm và thấp nhất là xuất xứ Phú Thọ với oD = 2,69cm. - So sánh cả 2 mô hình xuất xứ Tuyên Quang là lớn nhất có oD = 3,72 - 4,1cm, hệ số biến động 11,8 - 14,6%. Tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình có oD từ 3,09 - 3,26cm, hệ số biến động là 9,8 - 14,4% và thấp nhất là xuất xứ Phú Thọ oD là 2,69 - 2,93cm, hệ số biến động là 10,9- 13,3%. Kết quả cũng cho thấy Vù hương trồng theo phương thức theo băng có sinh trưởng đường kính gốc ở 3 xuất xứ đều có đường kính gốc lớn hơn trồng theo phương thức phát toàn diện thực bì. Kết quả nghiên cứu của Hà Văn Tiệp (2009) cũng cho thấy sau 17 tháng tu i Vù hương trồng tại Sơn La dưới tán rừng ph c hồi có oD = 0,83cm và dưới đất trống có oD = 0,65cm, mặc dù đường kính gốc trước khi trồng gần như nhau trung bình là 0,3 - 0,4cm. Kết quả này bước đầu cho thấy Vù hương cần có độ tàn che nhất đ nh trong giai đoạn đầu của quá trình sinh trưởng. Kết quả kiểm tra thống kê đều cho các xác suất điều tra sinh trưởng đường kính gốc của 3 xuất xứ khác nhau: Kết quả phân tích phương sai đều có Sig. < 0,05, chứng tỏ có sự sai khác rất rõ về đường kính gốc của 3 xuất xứ Tuyên Quang, Phú Thọ, Ninh Bình. Theo tiêu chuẩn phân cấp Duncan cho thấy đường kính gốc Vù hương xuất xứ Tuyên Quang có oD = 4,10cm là lớn nhất, tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình có oD = 3,26cm, c n xuất xứ Phú Thọ oD = 2,93cm là nhỏ nhất. Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) Tạp chí KHLN 2016 4591 Sinh trưởng về chiều cao: - Thí nghiệm trồng theo băng: ây Vù hương 3 tu i xuất xứ Tuyên Quang có vnH = 3,43m là lớn nhất, với hệ số biến động là 12,1%, tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình vnH = 2,78m, hệ số biến động là 10,1%, xuất xứ Phú Thọ min vnH = 2,15m, hệ số biến động lớn nhất so với hai xuất xứ trên là 18,9%. - Thí nghiệm trồng trên đất trống: ây Vù hương 3 tu i xuất xứ Tuyên Quang có vnH = 3,09m là lớn nhất, với hệ số biến động là 14%, tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình vnH = 2,57m, hệ số biến động là 18,6%, xuất xứ Phú Thọ min vnH = 2,1m, hệ số biến động lớn nhất so với hai xuất xứ trên là 21,2%. Đánh giá chung ở cả 2 mô hình Vù hương xuất xứ tuyên Quang có vnH = 3,09 - 3,43m là lớn nhất, với hệ số biến động là 12,1 - 14%, tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình vnH = 2,57 - 2,78m, hệ số biến động là 10,1 - 18,6%, xuất xứ Phú Thọ min vnH = 2,1- 2,15m, hệ số biến động lớn nhất so với hai xuất xứ trên là 18,9 - 21,2%, chứng tỏ sự phân hóa về chiều cao giữa các cá thể của xuất xứ Phú Thọ cao hơn 2 xuất xứ c n lại. Kết quả phân tích phương sai cho thấy giữa chiều cao của 3 xuất xứ có sự sai khác rõ rệt với xác suất Sig. < 0,05. Kết quả nghiên cứu của Hà Văn Tiệp (2009) cho thấy sau 17 tháng trồng với chiều cao ban đầu như nhau và trung bình là 35cm, Vù hương trồng dưới tán rừng tại Sơn La có vnH = 64,7cm tốt hơn so với trồng trên đất trống Hvn ch đạt 55,3cm. Theo tiêu chuẩn phân cấp Duncan xuất xứ Tuyên Quang có max vnH = 3,43m, xuất xứ Ninh Bình với vnH = 2,78m, c n xuất xứ Phú Thọ có vnH = 2,15m là nhỏ nhất. Hình 4. Vù hương 3 tu i XX Tuyên Quang Hình 5. Vù hương 3 tu i XX Phú Thọ Tạp chí KHLN 2016 Nguyễn Minh Thanh et al., 2016(4) 4592 Chất lượng cây: Qua kết quả đánh giá chất lư ng sinh trưởng của cây Vù hương ở cả 2 phương thức trồng cho thấy: ây tốt có tỷ lệ cao nhất là xuất xứ Tuyên Quang đạt 75,6%, xuất xứ Ninh Bình đạt 73,3%, xuất xứ Phú Thọ thấp nhất đạt 68,9%. ây trung bình có tỷ lệ cao nhất là xuất xứ Phú Thọ đạt 21,1%, xuất xứ Ninh Bình đạt 18,9%, xuất xứ Tuyên Quang nhỏ nhất đạt 15,7%. Tỷ lệ cây xấu có tỷ lệ cao nhất lần lư t là xuất xứ Phú Thọ = 10%, Tuyên Quang = 8,9% và Ninh Bình = 7%. Như vậy, qua kết quả nghiên cứu bước đầu đánh giá sinh trưởng của 3 xuất xứ Vù hương 3 tu i có sinh trưởng khác nhau cả đường kính gốc lẫn chiều cao. Xuất xứ Vù hương Tuyên Quang có khả năng sinh trưởng về đường kính và chiều cao tốt nhất so với 2 xuất xứ Ninh Bình, Phú Thọ. Tuy nhiên, đây ch là kết quả bước đầu, cần tiếp t c đư c theo dõi để đánh giá trong giai đoạn tiếp theo. IV. KÊ T LUÂ N - Kết quả nghiên cứu cho thấy: Vù hương là loại cây dễ ra rễ vì ngay khi không dùng thuốc kích thích tỷ lệ ra rễ cũng đạt 33,7%. Khi dùng thuốc kích thích ra rễ IBA cho tỷ lệ hom ra rễ trung bình cao nhất (60%) tiếp theo là IAA (53,3%) và thấp nhất là NAA (51,7%). Nồng độ 1,5% của các loại thuốc IBA, NAA đều cho số hom ra rễ cao nhất. Với loại thuốc IAA cả 4 nồng độ 1,5%, 0,5%, 1% và 2% đều cho tỷ lệ hom ra rễ như nhau. - 3 xuất xứ Vù hương 3 tu i trồng trong công thức theo băng đều cho sinh trưởng về Do và Hvn nhanh hơn so với trồng trên đất trống. Tỷ lệ sống của 3 xuất xứ sau 3 năm trong các thí nghiệm đạt tương đối cao, từ 93,5-96,9%. - Với phương thức trồng theo băng: Xuất xứ Tuyên Quang cho maxoD = 4,10cm, vnH = 3,43m; tiếp theo là xuất xứ Ninh Bình và thấp nhất là xuất xứ Phú Thọ có oD = 2,93cm và vnH = 2,15m. - Với phương thức trồng trên đất trống: Xuất xứ Tuyên Quang cũng cho sinh trưởng đạt cao nhất với oD = 3,72cm, vnH = 3,09m và xuất xứ Phú Thọ cho sinh trưởng thấp nhất với oD = 2,69cm, vnH = 2,1m. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Đỗ Đình Sâm, Ngô Đình Quế, 2006. Đất và dinh dưỡng đất, ẩm nang ngành lâm nghiệp. hương trình hỗ tr ngành lâm nghiệp và đối tác. 2. Hà Văn Tiệp, 2015. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật gây trồng một số loài cây bản đ a Trai L (Garcinia fagraeoides A.Chev), Vù Hương (Cinnamomum balansae H.Lec) và Sưa (Dalbergia tonkinensis Prain) nhằm ph c hồi các trạng thái rừng nghèo kiệt tại Tây Bắc. Báo cáo kết quả đề tài N KH cấp Bộ, Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam. 3. Nguyễn Hải Tuất, Nguyễn Trọng Bình, 2005. Khai thác và sử d ng SPSS để xử lí số liệu nghiên cứu trong lâm nghiệp, Nxb Nông nghiệp, Hà Nội. Người thẩm định: TS. Hoàng Văn Thắng
File đính kèm:
nghien_cuu_nhan_giong_sinh_duong_va_ky_thuat_gay_trong_vu_hu.pdf