Điều khiển trượt thích nghi robot dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu
Bài báo này đưa ra phương pháp điều khiển trượt thích nghi (Adaptive Sliding Mode Control-ASMC) dựa trên
tín hiệu quan sát nhiễu (Disturbance Observer-DOB) để áp dụng nó vào việc điều khiển quỹ đạo chuyển động
của cánh tay robot khi bị ảnh hưởng của nhiễu bên ngoài trong quá trình làm việc. Khi robot làm việc ngoài
thực tế, việc chịu tác động của các nhiễu bên ngoài là không tránh khỏi, hơn nữa giá trị của nhiễu thường rất
khó xác định. Để giải quyết vấn đề điều khiển chính xác quỹ đạo chuyển động của robot trong khi không xác
định được giá trị tác động của nhiễu bên ngoài, thông qua phương pháp nghiên cứu lý thuyết, phân tích thực
nghiệm và chứng minh qua mô phỏng, chúng tôi đề xuất một bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) dựa trên
giá trị quan sát nhiễu (DOB), bộ điều khiển này bao gồm một thuật toán thích nghi để ước tính giới hạn trên
của nhiễu mà không cần phải biết trước về nhiễu từ môi trường. Tính ổn định của bộ điều khiển trượt thích nghi
(ASMC) do nghiên cứu đề xuất được chứng minh thông qua định lý Lyapunov. Kết quả mô phỏng bộ điều
khiển trượt thích nghi (ASMC) ứng dụng cho cánh tay máy tiếp liệu trong gia công cơ khí đã chứng minh tính
chính xác của bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) do nghiên cứu đề xuất trong bài báo.
Tóm tắt nội dung tài liệu: Điều khiển trượt thích nghi robot dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu
![Điều khiển trượt thích nghi robot dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu Điều khiển trượt thích nghi robot dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2021/11/25/dieu-khien-truot-thich-nghi-robot-dua-tren-tin-hieu-quan-sat_h7j6wMkaf7.jpg)
Công nghiệp rừng TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 113 ĐIỀU KHIỂN TRƯỢT THÍCH NGHI ROBOT DỰA TRÊN TÍN HIỆU QUAN SÁT NHIỄU Hoàng Sơn1, Nguyễn Thị Phượng1 1Trường Đại học Lâm nghiệp TÓM TẮT Bài báo này đưa ra phương pháp điều khiển trượt thích nghi (Adaptive Sliding Mode Control-ASMC) dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu (Disturbance Observer-DOB) để áp dụng nó vào việc điều khiển quỹ đạo chuyển động của cánh tay robot khi bị ảnh hưởng của nhiễu bên ngoài trong quá trình làm việc. Khi robot làm việc ngoài thực tế, việc chịu tác động của các nhiễu bên ngoài là không tránh khỏi, hơn nữa giá trị của nhiễu thường rất khó xác định. Để giải quyết vấn đề điều khiển chính xác quỹ đạo chuyển động của robot trong khi không xác định được giá trị tác động của nhiễu bên ngoài, thông qua phương pháp nghiên cứu lý thuyết, phân tích thực nghiệm và chứng minh qua mô phỏng, chúng tôi đề xuất một bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) dựa trên giá trị quan sát nhiễu (DOB), bộ điều khiển này bao gồm một thuật toán thích nghi để ước tính giới hạn trên của nhiễu mà không cần phải biết trước về nhiễu từ môi trường. Tính ổn định của bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) do nghiên cứu đề xuất được chứng minh thông qua định lý Lyapunov. Kết quả mô phỏng bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) ứng dụng cho cánh tay máy tiếp liệu trong gia công cơ khí đã chứng minh tính chính xác của bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) do nghiên cứu đề xuất trong bài báo. Từ khóa: Điều khiển trượt thích nghi, nhiễu môi trường, quan sát nhiễu. 1. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu về điều khiển quỹ đạo chuyển động của cánh tay robot khi làm việc trong môi trường thực đã thu hút được sự quan tâm của thế giới. Tuy nhiên, việc điều khiển chuyển động robot còn gặp nhiều khó khăn như: mô hình động học mang tính phi tuyến cao; sai số mô hình động lực học lớn; gặp phải nhiều nhiễu tác động trong quá trình làm việc, sau đây chúng ta gọi chung các yếu tố này là nhiễu. Do đó, rất cần một bộ điều khiển có thể đáp ứng được yêu cầu triệt tiêu được ảnh hưởng của các yếu tố nhiễu này. Nghiên cứu này tập trung thiết kế một bộ điều khiển trượt thích nghi (ASMC) đáp ứng các yêu cầu cấu trúc đơn giản, có khả năng chống lại ảnh hưởng của nhiễu (UAD) mà không cần biết trước giá trị của các nhiễu. Cụ thể, ý tưởng bắt đầu từ phân tích về các đặc tính của nhiễu để đưa ra khái niệm mới về giới hạn trên của nhiễu. Bộ điều khiển ASMC chúng tôi đề xuất có cấu trúc đơn giản hơn so với việc sử dụng ba luật thích nghi trong tài liệu (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011; Sze San Chong et al, 1996; Man Zhihong et al, 1997) trong khi vẫn duy trì được độ chính xác trong điều khiển. Kết quả mô phỏng chứng minh tính hiệu quả và tính khả thi của bộ điều khiển ASMC được chúng tôi thiết kế. Bài viết này được chia thành các phần sau: - Phân tích động lực học của robot n bậc tự do (n-DOF) khi có tác động của các nhiễu; - Thiết kế bộ điều khiển trượt thích nghi dựa trên giá trị quan sát nhiễu; - Kết quả mô phỏng; - Kết luận. 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu là phương pháp điều khiển robot ở chế độ trượt thích nghi dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu. 2.2. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: tìm hiểu qua giáo trình sách báo để tiến hành các nội dung nghiên cứu lý thuyết sau: Phân tích động lực học robot n-DOF khi có tác động của nhiễu, thiết kế bộ điều khiển trượt thích nghi dựa trên giá trị quan sát nhiễu từ đó áp dụng vào điều khiển quỹ đạo của cánh tay robot khi bị chịu tác động nhiễu bên ngoài. Phương pháp mô phỏng: Sử dụng phương pháp mô phỏng để mô phỏng quỹ đạo và sai số của các khớp, tín hiệu điều khiển và tín hiệu bù nhiễu của bộ điều khiển được đề xuất, từ đó đưa ra kết luận về bộ điều khiển được đề xuất. Công nghiệp rừng 114 TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1. Phân tích động lực học robot n-DOF khi có tác động của nhiễu Phương trình động lực của robot n-DOF được viết dưới dạng tổng quát (Richard M. Murray et al, 1994) là: , ( )M q q H q q G q F d t (1) Trong đó 1nq R vectơ của các góc khớp, n nM q R là ma trận mô men quán tính, 1( , ) nH q q R là vectơ tương tác và ly tâm, 1nG q R là vectơ trọng lực, 1nF R là vectơ của các mô men khớp (đầu vào điều khiển), và 1( ) nd t R là vectơ của các nhiễu bên ngoài được đưa vào với: 1 1( ) , 0d t d d (2) Do sự phức tạp của cấu trúc cơ học robot hoặc sự thay đổi của tham số tải làm việc sẽ gây ra lỗi mô hình. Do vậy, các giá trị thực tế của mô hình (1) sẽ được phân tích như sau: 0( ) ( ) ( )M q M q M q (3a) 0( , ) ( , ) ( , )H q q H q q H q q (3b) 0( ) ( ) ( )G q G q G q (3c) Với 0 0 0( ), ( , ), ( )M q H q q G q là các giá trị có thể xác định chính xác được của cánh tay robot; 0 0 0( ), ( , ), ( )M q H q q G q là các sai số mô hình không chính xác. Thay thế các biểu thức (3a), (3b) và (3c) vào (1), các phương trình động của robot có thể được viết lại thành: 0 0 0, ( )M q q H q q G q F w t (4) Với: 0( ) ( ) ( , ) ( ) ( )w t M q q H q q G q d t , (5) Trong đó w(t) đặc trưng cho nhiễu của hệ thống robot n-DOF, nó bao gồm cả các yếu tố về sai số mô hình và nhiễu bên ngoài tác động lên robot. Phân tích nhiễu w(t): Nhận xét 1: Ma trận quán tính M q là xác định dương và khả nghịch. Giới hạn trên được cho bởi một số dương chưa biết (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011): 0( ) mM q (6) Tồn tại các hằng số dương 1 và 2 thỏa mãn bất đẳng thức sau (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011): 2 2 1 1 2( ) , T nxx x M q x x x R . (7) Từ các thuộc tính của M q và ( , )C q q , chúng ta có phương trình sau (Sze San Chong et al, 1996): ( ( ) 2 ( , )) 0 ,T nx M q C q q x x R , (8) Trong đó , ( , )C q q q H q q Nhận xét 2: Các vectơ ( , )H q q và ( )G q được giới hạn trên bởi hàm dương (Huu Cong- Nguyen et al, 2009) được cho bởi (9) và (10). 2 1 2 3( , ) h h hH q q q q (9) 1 2( ) g gG q q (10) Với 1 2 3 1, , , h h h g và 2 g là những số dương. Từ (6), (9) và (10) chúng ta có thể kết luận rằng nhiễu được giới hạn trên bởi một hàm dương: 2 0 1 2 3( ) w w w ww t q q q . (11) Với 0 1 2, , w w w và 3 w là những số dương. Công nghiệp rừng TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 115 Tuy nhiên, trong thực tế chỉ có biến vị trí và biến vận tốc là có thể đo được, do vậy nghiên cứu (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011; Sze San Chong et al, 1996; Man Zhihong et al, 1997) đã ràng buộc (11) vào hai biến này, chúng ta có: 2 0 1 2( )w t b b q b q (12) Với 0 1 2, ,b b b là những số dương. Đặt 2 max(1, , )q q và 0 1 2 b b b b chúng ta có: ( )w t b (13) 3.2. Thiết kế bộ điều khiển trượt thích nghi dựa trên giá trị quan sát nhiễu 3.2.1. Thiết kế mặt trượt Trong nghiên cứu này, bề mặt trượt s = 0 được chọn là tuyến tính (GUO YI-shen et al, 2008). s e e (14) trong đó là 1nx de q q R sai lệch vị trí, 1 i( ,..., ), >0ndiag và dq là quỹ đạo mong muốn. Theo định nghĩa của e, tồn tại các biến sau đây: 1nx de q q R và 1nx de q q R (15) 3.2.2. Thiết kế bộ điều khiển Theo bề mặt trượt trong (14) bộ điều khiển được thiết kế như sau: 0 0 0 0 1 2( )[ ] ( , ) ( ) ( , ) sgn( )d wF M q e q H q q G q C q q s k s k s f , (16) Trong đó: 1 11 12 1 1( , ... ), 0n ik diag k k k k và 2 21 22 2 2( , ..... ), 0n ik diag k k k k fw là một bộ bù được dùng để chống lại các tác động của nhiễu trong (5), được xác định theo các trường hợp sau: Trường hợp 1: Nếu giới hạn trên của nhiễu (13) giả sử đã biết thì bộ bù được xác định như sau: wf b (17) Luật điều khiển được đưa ra trong (16) với fw đã biết được xác định trong (17) là bộ điều khiển trượt (Sliding mode control –SMC). Trường hợp 2: Nếu nhiễu trong (5) không xác định và giới hạn trên b trong (13) là không biết. Bộ bù được định nghĩa như sau: 2 2 ˆ( ) ˆw b s f b s (18) Với bˆ là ước tính của b trong (13), được cập nhật theo luật thích nghi sau: 1bˆ s (19a) ˆ(0) 0b (19b) 1 0 (19c) Trong (18), β được xác định bởi các biểu thức sau: 2 (20a) (0) 1 (20b) 2 0 (20c) Luật điều khiển đưa ra trong (16) với fw được đưa ra bởi (18) là bộ điều khiển trượt thích nghi (Adaptive Sliding Mode Control – ASMC) do nghiên cứu đề xuất. Chứng minh tính ổn định của ASMC: Xét hàm Lyapunov sau đây: 1 2 1 2 0 1 2 1 1 1 ( ) 2 2 2 TV s M q s b (21) Trong đó, 0 ( ) 0 Ts M q s , hàm Lyapunov là xác định dương. Đạo hàm của V ta có: 1 1 0 0 0 1 20.5 ( ) 0.5 ( ) 0.5 ( ) T T TV s M q s s M q s s M q s bb (22) Công nghiệp rừng 116 TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 Thay thế trong (20a) vào ta có: 1 2 0 0 1( ) 0.5 ( ) T TV s M q s s M q s bb (23) Đạo hàm của (14) là: ds e e e q q . (24) Thay (4) vào (24): 1 0 0 0( ) ( ( ) ( , ) ( ))ds e q M q F w t H q q G q . (25) Thay thế s trong (25) vào (23) được kết quả như sau: 1 1 20 0 0 0 0 1( )[ ( ) ( ( ) ( , )) ( ))] 0.5 ( ) T T dV s M q e q M q F w t H q q G q s M q s bb (26) Thay (18) vào (16), sau đó thay (16) vào (26) ta được kết quả như sau: 2 1 2 1 2 0 0 12 ˆ( ) sgn( ) ( ( )) 0.5 ( ( ) 2 ( , )) ˆ T T T Tb sV k s s k s s s w t s M q C q q s bb b s Sử dụng (8) ta có 0 0( ( ) 2 ( , )) 0 Ts M q C q q s , biểu thức cho trong (27) có thể được viết là: 2 1 2 1 2 12 ˆ( ) sgn( ) ( ) ˆ T T T Ts b sV k s s k s s s w t bb b s (28) Và từ 1 ˆ ˆb b b b b s , ta được: 2 2 1 2 2 ˆ( ) sgn( ) ( ) ˆ T T T Ts b sV k s s k s s s w t b s b s (29) Các tham số được cho bởi (29) có các thuộc tính sau ( ) ( ) Ts w t s w t và ( )w t b , do đó: ( ) Ts w t s b (30) Từ (30) chúng ta chứng minh được: 22 2 4 1 2 2 ˆ ˆ( ) ( ) sgn( ) ˆ T T T b s s b sV k s s k s s b s (31) Do 2Ts s s , nên 4 1 2 2 sgn( ) ˆ T TV k s s k s s b s (32) Từ luật thích nghi (19a,b,c) chúng ta có ˆ 0b , do đó: 0V 0 0 0 s V . Do đó, bộ điều khiển ASMC đề xuất trong (16) và (18) là ổn định tiệm cận. Để giảm hiện tượng chattering trong điều khiển trượt, chúng ta có thể thay hàm sgn(s) bằng hàm δ(s) có phương trình (33): 1 if (4 ) ( ) arctan( ) if 4 1 if s s s s s s (33) (27) Công nghiệp rừng TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 117 1 -1 s δ(s) Hình 1. Đặc tính hàm δ(s) Do vậy bộ điều khiển ASMC mới sẽ được đề xuất trong (34) với thành phần tín hiệu bù nhiễu fw được định nghĩa trong (18). = − ( )[ ˙ − ¨ ] + ( , ˙) + ( ) − ( , ˙) − ( ) − + (34) 3.3. Ứng dụng và mô phỏng Cánh tay robot được chọn để mô phỏng thuật toán điều khiển là robot trong hình 2. Robot có 2 khớp quay trong mặt phẳng ngang song song mặt đất để di chuyển vật từ vị trí A (vị trí vật trên băng tải tiếp liệu) đến vị trí B (vị trí vật trên bàn máy gia công cơ khí) và một khớp tịnh tiến có tay gắp dùng hệ thống xilanh khí nén. Nếu gộp hệ thống xilanh khí nén chỉ có chức năng gắp nhả vật và tải của robot vào thanh thứ 2 thì robot này là robot 2-NOF chuyển động trong mặt phẳng ngang. 3.3.1. Phương trình động lực học robot a. Mô hình thực tế b. Mô hình lý tưởng quy đổi để tính động lực học Hình 2. Robot dùng cho tiếp liệu phôi cơ khí Phương trình động lực học robot 2-NOF khi sử dụng các giả thiết lý tưởng (Hình 2b) được viết như sau (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011): 0 0 0, ( )M q q C q q q G q F w t (35) Thành phần 011 012 0 021 022 ( ) M M M q M M với 2 2 2011 01 1 02 2 1 1 2 2 01 02( ) ( 2 cos( ))c c cM q m l m l l l l q I I ; Công nghiệp rừng 118 TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 2 012 021 02 2 1 2 2 02( ) ( ) ( cos( ))c cM q M q m l l l q I ; 2 022 02 2 02( ) cM q m l I ; 1 1 3 c l l ; Thành phần 011 012 0 021 022 ( , ) ( , ) ( ) ( , ) ( , ) C q q C q q C q C q q C q q với 011 02 1 2 2 2sin( )cC m l l q q ; 021 02 1 2 2 1sin( )cC m l l q q ; 012 02 1 2 2 2 02 1 2 2 1sin( ) sin( )c cC m l l q q m l l q q ; 022 0C . Thành phần 0 ( ) 0G q vì cánh tay chuyển động trong mặt phẳng ngang. Các tham số sử dụng gồm khối lượng m, lc là khoảng cách tới tâm khối, I là mô men quán tính. Các giá trị tham số trong (35) được cho trong bảng 1. Bảng 1. Các tham số lý tưởng của robot 2-NOF m01 (kg) m02 (kg) l1 (m) l2c (m) I01 (Kgm2) I02 (Kgm2) = 3.313 3.6 0.96 0.5 0.0636 0.52 0.02 3.3.2. Các thành phần nhiễu và sai số mô hình gồm a. Nhiễu trọng lực Do robot làm việc trong môi trường gia công cơ khí, nên giả sử có ảnh hưởng rung lắc chân đế trong quá trình di chuyển vật, khi chân đế rung lắc sẽ tạo ra độ nghiêng là làm 2 trục chuyển động không trên mặt phẳng nằm ngang, điều này tạo ra thành phần nhiễu trọng trường ΔG. Trong giới hạn cho phép về độ cứng vững của chân đế, giá trị nhiễu trọng lực đặt lên 2 khớp được tính như sau: 1 10sin(2 )G t và 2 7sin(2 )G t (36) b. Sai số mô hình Trong quá trình di chuyển phôi để tiếp liệu cho bàn máy gia công cơ khí, các phôi sẽ có khối lượng không giống nhau, dẫn đến khối lượng m2 của khớp thứ 2 có sự thay đổi (nếu như ta quy đổi khối lượng m2 gồm khối lượng bản thân thanh 2 và khối lượng tải). Giả sử theo thiết kế, dao động của tải thay đổi là 10%, không mất tính tổng quát chúng ta có: m2 = 1.1m02. Do sự phức tạp của kết cấu cơ khí, không mất tính tổng quát chúng ta giả sử I2 = 1.15I02 và I1 = 1.1I01, với I01 và I02 là giá trị lý tưởng tính được. c. Nhiễu bên ngoài Với các robot tiếp liệu làm việc trong xưởng gia công cơ khí, các thành phần bụi kim loại có thể bám trên các trục khớp quay, các thành phần này sẽ tạo ra lực ma sát trên các trục khớp, giá trị của lực ma sát này phụ thuộc vào hình dạng và kích thước của hạt bụi, số lượng hạt bụi... Do vậy, chúng ta giả sử lực ma sát này là tín hiệu nhiễu ngẫu nhiên. Chủ yếu nhiễu bên ngoài gây trên robot là do gió. Đảm bảo tính tổng quát trong mô phỏng, ảnh hưởng đầu vào được thể hiện bởi các tín hiệu ngẫu nhiên trong hình 3. -4 -2 0 2 4 0 1 2 3 4 5 6 -4 -2 0 2 4 Hình 3. Các tín hiệu ngẫu nhiên nhiễu ma sát Công nghiệp rừng TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 119 3.3.3. Cấu trúc bộ điều khiển ASMC đề xuất Như đã đề cập, bộ điều khiển ASMC đề xuất được xác định trong (34) và (18), được minh họa bằng sơ đồ khối trong hình 4, với SMC là bộ điều khiển trượt kinh điển. ees 0 0( ), ( , )M q C q q bˆ ,d d d q q q ,q q ( )d t wf Hình 4. Sơ đồ cấu trúc bộ điều khiển ASMC đề xuất Quỹ đạo mong muốn (quỹ đạo đặt) cho các khớp trong mô phỏng được thể hiện trên hình 5 (John J Craig, 2005). 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5 5 0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 Hình 5. Quỹ đạo đặt cho hai khớp 2 0 1 2 2 1 if 0 2 ( ) if , [ ] 1 ( ) if 2 b T d b b b b f b d d d f f f b f q at t t q q at t t t t t t q q q q a t t t t t t (37) 1 2 if 0 if , [ ] ( ) if b T d b b f b d d d f f b f at t t q at t t t t q q q a t t t t t t (38) 1 2 if 0 0 if , [ ] if b T d b f b d d d f b f a t t q t t t t q q q a t t t t (39) Trong công thức (37) - (39), cho: [5 5]Tft ; 0 [0 0] Tq ; 15 7 [ ] 18 18 T fq ; 0 2 6( )f f q q a t ; 2 2 04 ( ) 2 2 f ff b a t a q qt t a ; 20 1 2 b bq q at ; Các giá trị ban đầu được cho là: Công nghiệp rừng 120 TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 1 2[ (0) (0)] [0.1 0.1] TTq q và 1 2[ (0) (0)] [0 0] TTq q Các tham số của bộ điều khiển là: (5,5)diag , 1 220, 30 , 1 (10,10)k diag , 2 (100,100)k diag và 1 2 0.02 . 3.3.4. Kết quả mô phỏng Kết quả mô phỏng với bộ điều khiển kinh điển SMC và bộ điều khiển ASMC đề xuất được xác định trong (34) và (18) được thể hiện trên các hình 6 đến hình 9. Hình 6 biểu diễn quỹ đạo hai khớp và hình 7 biểu diễn sai số quỹ đạo hai khớp tương ứng với bộ điều khiển SMC kinh điển và bộ điều khiển ASMC đề xuất. Hình 7 biểu diễn tín hiệu bù (48) được tính dựa trên việc ước lượng giới hạn trên của nhiễu, và hình 8 biểu diễn tín hiệu của bộ điều khiển ASMC khi được làm trơn bởi việc thay hàm sgn(s) bằng hàm δ(s). 0 1 2 3 4 5 6 0 1 2 3 0 1 2 3 4 5 6 0 0.5 1 1.5 Hình 6. Quỹ đạo của hai khớp 0 1 2 3 4 5 6 -0.1 0 0.1 0.2 0 1 2 3 4 5 6 -0.1 0 0.1 Hình 7. Sai số quỹ đạo hai khớp 0 1 2 3 4 5 6 -10 -5 0 5 0 1 2 3 4 5 6 -5 0 5 Hình 8. Tín hiệu bù nhiễu của ASMC dựa trên ước tính giới hạn trên nhiễu 0 1 2 3 4 5 6 -50 0 50 100 0 1 2 3 4 5 6 -100 -50 0 50 Hình 9. Tín hiệu điều khiển của ASMC Kết quả mô phỏng chỉ ra rằng các ảnh hưởng của các nhiễu được loại, quỹ đạo hai khớp bám theo quỹ đạo đặt mong muốn. Hình 7 cho thấy sai lệch quỹ đạo tiến về giá trị 0 khi sử dụng cả SMC và ASMC. Do vậy, bộ điều khiển ASMC đề xuất có thể thay thế được hoàn toàn bộ điều khiển kinh điển SMC khi chúng ta không biết được giá trị của các nhiễu. Bộ điều khiển kinh điển SMC bắt buộc chúng ta phải biết trước giá trị nhiễu hoặc giới hạn trên của nhiễu. 4. KẾT LUẬN Bài báo đã giới thiệu về bộ điều khiển trượt thích nghi ASMC dựa trên tín hiệu quan sát nhiễu. Thuật toán thích nghi đề xuất có thể ước tính được giới hạn trên của nhiễu để tạo ra tín hiệu bù trong bộ điều khiển ASMC mà không cần biết chính xác về nhiễu. Với thuật toán thích nghi này, cấu trúc bộ điều khiển ASMC đơn giản hơn so với thuật toán được đề xuất trong (Mezghani Ben Romdhane Neila et al, 2011; Sze San Chong et al, 1996; Man Công nghiệp rừng TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ LÂM NGHIỆP SỐ 1 - 2020 121 ZHIHONG et al, 1997). Các kết quả mô phỏng xác nhận tính khả thi trong quá trình điều khiển quỹ đạo robot và làm cơ sở để chế tạo bộ điều khiển trong thực tế. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bandyopadhyay, B, Janardhanan, S, Spurgeon, Sarah K (2013). Advances in sliding mode control. Springer-Verlag: Germany. 2. Mezghani Ben Romdhane Neila, Damak Tarak (2011). Adaptive terminal sliding mode control for rigid robotic manipulators. International Journal of Automation and Computing; 8(2): 215-220. 3. Sze San Chong, Xinghuo Yu and Man Zhihong (1996). A robust adaptive sliding mode controller for robotic manipulators. IEEE Workshop on Variable Structure Systems, Tokyo, Japan; 31-35. 4. Man ZHIHONG, Xinghuo YU (1997). Adaptive terminal sliding mode tracking control for rigid robotic manipulators with uncertain dynamics. The Japan society of mechanical Engineers; 40(3): 493-502. 5. Richard M. Murray, Zexiang Li, S. Shanhar Sastry (1994). A mathematical introduction to robotic manipulation. CRC Press: USA. 6. Huu Cong-Nguyen, Woo-Song Lee, Chang-Jae Cho and Sung-Hyun Han (August 2009). Real-time adaptive control of robot manipulator based on neural network compensator. ICROS-SICE International Joint Conference 2009, Fukuoka, Japan; 2091-2096. 7. GUO YI-shen, CHEN Li (2008). Terminal sliding mode control for coordinated motion of a space rigid manipulator with external disturbance. Applied Mathematics and Mechanics; 29(5): 583-590. 8. John J Craig (2005). Introduction to robot mechanics and control, 3rd ed. Prentice-Hall: USA. ROBUST ADAPTIVE CONTROL FOR ROBOTIC MANIPULATOR BASED ON DISTURBANCE OBSEVER Hoang Son1, Nguyen Thi Phuong1 1Vietnam National University of Forestry SUMMARY This article introduces Adaptive Sliding Mode Control (ASMC) based on Disturbance Observer (DOB) to apply it to control the trajectory of the robot arm when affected by external disturbance during working. When robots work in reality, the impact of external disturbance is inevitable, and the value of disturbance is often difficult to determine. In order to solve the problem of accurately controlling the robot's trajectory while not determining the impact value of external disturbance, through theoretical research methods, empirical analysis and demonstration by simulation, we propose an adaptive sliding controller (ASMC) based on the disturbance observer (DOB), which includes an adaptive algorithm to estimate the upper limit of disturbance without having to know about it from the external conditions. The stability of the adaptive sliding controller (ASMC) proposed by the research is proved through Lyapunov's theorem. The simulation results of the adaptive sliding controller (ASMC) applied to the machine arm when participating in the supply in mechanical machining proved the accuracy of the adaptive sliding controller (ASMC) proposed by the study in the paper. Keywords: Adaptive sliding mode control, disturbance, disturbance Observer. Ngày nhận bài : 23/12/2019 Ngày phản biện : 24/02/2020 Ngày quyết định đăng : 02/3/2020
File đính kèm:
dieu_khien_truot_thich_nghi_robot_dua_tren_tin_hieu_quan_sat.pdf