Bài giảng Hệ điều hành - Chương 8: Bộ nhớ ảo
Tổng quan bộ nhớ ảo
Nhận xét: không phải tất cả các phần của một process cần thiết
phải được nạp vào bộ nhớ chính tại cùng một thời điểm
Ví dụ:
Đoạn mã điều khiển các lỗi hiếm khi xảy ra
Các arrays, list, tables được cấp phát bộ nhớ (cấp phát tĩnh)
nhiều hơn yêu cầu thực sự
Một số tính năng ít khi được dùng của một chương trình
Cả chương trình thì cũng có đoạn code chưa cần dùng
Bộ nhớ ảo (virtual memory): Bộ nhớ ảo là một kỹ thuật cho phép
xử lý một tiến trình không được nạp toàn bộ vào bộ nhớ vật lý
Ưu điểm của bộ nhớ ảo
Số lượng process trong bộ nhớ nhiều hơn
Một process có thể thực thi ngay cả khi kích thước của nó
lớn hơn bộ nhớ thực
Giảm nhẹ công việc của lập trình viên
Không gian tráo đổi giữa bộ nhớ chính và bộ nhớ phụ(swap
space).
Ví dụ:
swap partition trong Linux
file pagefile.sys trong Windows
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Hệ điều hành - Chương 8: Bộ nhớ ảo
![Bài giảng Hệ điều hành - Chương 8: Bộ nhớ ảo Bài giảng Hệ điều hành - Chương 8: Bộ nhớ ảo](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2022/01/01/bai-giang-he-dieu-hanh-chuong-8-bo-nho-ao_nyCxTa0Seg.jpg)
HỆ ĐIỀU HÀNH Chương 8 – Bộ nhớ ảo 11/2/2017 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 1 Câu hỏi ôn tập chương 7 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 2 Bộ nhớ luận lý là gì? Bảng phân trang dùng để làm gì? Bảng trang được lưu trữ ở đâu? Các thanh ghi cần sử dụng trong cơ chế phân trang? TBL là gì? Dùng để làm gì? Thế nào là phân trang đa cấp? Cho ví dụ? Tại sao phải phân đoạn? Các đoạn được phân chia do cái gì? Các thanh ghi được sử dụng trong phân đoạn? Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 3 Xét một không gian địa chỉ có 14 trang, mỗi trang có kích thước 1MB. ánh xạ vào bộ nhớ vật lý có 38 khung trang a) Địa chỉ logic gồm bao nhiêu bit ? b) Địa chỉ physic gồm bao nhiêu bit ? c) Bảng trang có bao nhiêu mục? Mỗi mục trong bảng trang cần bao nhiêu bit? Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 4 Xét một hệ thống sử dụng kỹ thuật phân trang, với bảng trang được lưu trữ trong bộ nhớ chính. a) Nếu thời gian cho một lần truy xuất bộ nhớ bình thường là 124 nanoseconds, thì mất bao nhiêu thời gian cho một thao tác truy xuất bộ nhớ trong hệ thống này ? b) Nếu sử dụng TLBs với hit-ratio ( tỉ lệ tìm thấy) là 95%, thời gian để tìm trong TLBs bằng 34, tính thời gian cho một thao tác truy xuất bộ nhớ trong hệ thống ( effective memory reference time) Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 5 Địa chỉ vật lý 6568 sẽ được chuyển thành địa chỉ ảo bao nhiêu? Biết rằng kích thước mỗi frame là 1K bytes Địa chỉ ảo 3254 sẽ được chuyển thành địa chỉ vật lý bao nhiêu? Biết rằng kích thước mỗi frame là 2K bytes Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 6 Xét một hệ thống sử dụng kỹ thuật phân trang, với bảng trang được lưu trữ trong bộ nhớ chính. Nếu sử dụng TLBs với hit-ratio ( tỉ lệ tìm thấy) là 87%, thời gian để tìm trong TLBs là 24 nanosecond. Thời gian truy xuất bộ nhớ trong hệ thống ( effective memory reference time) là 175. Tính thời gian cho một lần truy xuất bộ nhớ bình thường ? Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 7 Biết thời gian truy xuất trong bộ nhớ thường không sử dụng TLB là 250ns. Thời gian tìm kiếm trong bảng TLB là 26ns. Hỏi xác xuất bằng bao nhiêu nếu thời gian truy xuất trong bộ nhớ chính là 182ns. Câu hỏi ôn tập chương 7 (tt) 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 8 Xét bảng phân đoạn sau đây : Cho biết địa chỉ vật lý tương ứng với các địa chỉ logic sau đây : a. 0,430 b. 1,100 c. 2,500 d. 3,400 e. 4,112 Mục tiêu chương 8 Hiểu được các khái niệm tổng quan về bộ nhớ ảo Hiểu và vận dụng các kỹ thuật cài đặt được bộ nhớ ảo: Demand Paging Page Replacement Demand Segmentation Hiểu được một số vấn đề trong bộ nhở ảo Frames Thrashing 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 9 Nội dung chương 8 Tổng quan về bộ nhớ ảo Cài đặt bộ nhớ ảo: Demand Paging Cài đặt bộ nhớ ảo: Page Replacement Các giải thuật thay trang (Page Replacement Algorithms) Vấn đề cấp phát Frames Vấn đề Thrashing Cài đặt bộ bộ nhớ ảo: Demand Segmentation 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 10 Tổng quan bộ nhớ ảo Nh ận xét: không phải tất cả các phần của một process cần thiết phải được nạp vào bộ nhớ chính tại cùng một thời điểm Ví dụ: Đo ạn mã điều khiển các lỗi hiếm khi xảy ra Các arrays, list, tables được cấp phát bộ nhớ (cấp phát tĩnh) nhiều hơn yêu cầu thực sự Một số tính năng ít khi được dùng của một chương trình Cả chương trình thì cũng có đoạn code chưa cần dùng Bộ nhớ ảo (virtual memory): Bộ nhớ ảo là một kỹ thuật cho phép xử lý một tiến trình không được nạp toàn bộ vào bộ nhớ vật lý 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 11 Tổng quan bộ nhớ ảo Ưu điểm của bộ nhớ ảo Số lượng process trong bộ nhớ nhiều hơn Một process có thể thực thi ngay cả khi kích thước của nó lớn hơn bộ nhớ thực Gi ảm nhẹ công việc của lập trình viên Không gian tráo đổi giữa bộ nhớ chính và bộ nhớ phụ(swap space). Ví dụ: swap partition trong Linux file pagefile.sys trong Windows 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 12 Cài đặt bộ nhớ ảo Có hai kỹ thuật: Phân trang theo yêu cầu (Demand Paging) Phân đoạn theo yêu cầu (Segmentation Paging) Ph ần cứng memory management phải hỗ trợ paging và/hoặc segmentation OS phải quản lý sự di chuyển của trang/đoạn giữa bộ nhớ chính và bộ nhớ thứ cấp Trong chương này, Ch ỉ quan tâm đến paging Ph ần cứng hỗ trợ hiện thực bộ nhớ ảo Các giải thuật của hệ điều hành 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 13 Phân trang theo yêu cầu Demand paging: các trang của quá trình chỉ được nạp vào bộ nhớ chính khi được yêu cầu. Khi có một tham chiếu đến một trang mà không có trong bộ nhớ chính (valid bit) thì phần cứng sẽ gây ra một ngắt (gọi là page-fault trap) kích khởi page-fault service routine (PFSR) của hệ điều hành. PFSR: Chuy ển process về trạng thái blocked Ph át ra một yêu cầu đọc đĩa để nạp trang được tham chiếu vào một frame trống; trong khi đợi I/O, một process khác được cấp CPU để thực thi Sau khi I/O hoàn tất, đĩa gây ra một ngắt đến hệ điều hành; PFSR cập nhật page table và chuyển process về trạng thái ready. 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 14 Lỗi trang và các bước xử lý 11/2/2017 15Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Thay thế trang nhớ 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 16 Bư ớc 2 của PFSR giả sử phải thay trang vì không tìm được frame trống, PFSR được bổ sung như sau: Xác định vị trí trên đĩa của trang đang cần Tìm một frame trống: Nếu có frame trống thì dùng nó Nếu không có frame trống thì dùng một giải thuật thay trang để chọn một trang hy sinh (victim page) Ghi victim page lên đĩa; cập nhật page table và frame table tương ứng Đọc trang đang cần vào frame trống (đã có được từ bước 2); cập nhật page table và frame table tương ứng. Thay thế trang nhớ (tt) 11/2/2017 17Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Thay thế trang nhớ (tt) Hai vấn đề chủ yếu: Frame -allocation algorithm Cấp phát cho process bao nhiêu frame của bộ nhớ thực? Page -replacement algorithm Ch ọn frame của process sẽ được thay thế trang nhớ Mục tiêu: số lượng page-fault nhỏ nhất Đư ợc đánh giá bằng cách thực thi giải thuật đối với một chuỗi tham chiếu bộ nhớ (memory reference string) và xác định số lần xảy ra page fault 11/2/2017 18 Ví dụ Thứ tự tham chiếu các địa chỉ nhớ, với page size = 100: 0100, 0432, 0101, 0612, 0102, 0103, 0104, 0101, 0611, 0102, 0103, 0104, 0101, 0610, 0102, 0103, 0104, 0101, 0609, 0102, 0105 các trang nhớ sau được tham chiếu lần lượt = chuỗi tham chiếu bộ nhớ (trang nhớ) 1, 4, 1, 6, 1, 1, 1, 1, 6, 1, 1, 1, 1, 6, 1, 1, 1, 1, 6, 1, 1 Copyrights 2017 CE-UIT . All Rights Reserved. Giải thuật thay trang FIFO Các dữ liệu cần biết ban đầu: Số khung trang Tình trạng ban đầu Chu ỗi tham chiếu 11/2/2017 19Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Nghịch lý Belady 11/2/2017 20Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Nghịch lý Belady 11/2/2017 21Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Bất thường (anomaly) Belady: số page fault tăng mặc dầu quá trình đã được cấp nhiều frame hơn. Giải thuật thay trang OPT Gi ải thuật thay trang OPT Thay thế trang nhớ sẽ được tham chiếu trễ nhất trong tương lai Ví dụ: một process có 7 trang, và được cấp 3 frame 11/2/2017 22Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Giải thuật thay trang LRU Mỗi trang được ghi nhận (trong bảng phân trang) thời điểm được tham chiếu ⇒ trang LRU là trang nhớ có thời điểm tham chiếu nhỏ nhất (OS tốn chi phí tìm kiếm trang nhớ LRU này mỗi khi có page fault) Do vậy, LRU cần sự hỗ trợ của phần cứng và chi phí cho việc tìm kiếm. Ít CPU cung cấp đủ sự hỗ trợ phần cứng cho giải thuật LRU. 11/2/2017 23Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. LRU và FIFO 11/2/2017 24Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. So sánh các giải thuật thay trang LRU và FIFO Số lượng frame cấp cho process OS phải quyết định cấp cho mỗi process bao nhiêu frame. Cấp ít frame ⇒ nhiều page fault Cấp nhiều frame ⇒ giảm mức độ multiprogramming Chi ến lược cấp phát tĩnh (fixed-allocation) Số frame cấp cho mỗi process không đổi, được xác định vào thời điểm loading và có thể tùy thuộc vào từng ứng dụng (kích thước của nó,) Chi ến lược cấp phát động (variable-allocation) Số frame cấp cho mỗi process có thể thay đổi trong khi nó chạy Nếu tỷ lệ page-fault cao ⇒ cấp thêm frame Nếu tỷ lệ page-fault thấp ⇒ giảm bớt frame OS phải mất chi phí để ước định các process 11/2/2017 25Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Chiến lược cấp phát tĩnh Cấp phát bằng nhau: Ví dụ, có 100 frame và 5 process → mỗi process được 20 frame Cấp phát theo tỉ lệ: dựa vào kích thước process Cấp phát theo độ ưu tiên 11/2/2017 26Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Ví dụ: Trì trệ trên toàn bộ hệ thống Nếu một process không có đủ số frame cần thiết thì tỉ số page faults/sec rất cao. Thrashing : hiện tượng các trang nhớ của một process bị hoán chuyển vào/ra liên tục. 11/2/2017 27Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Mô hình cục bộ Để hạn chế thrashing, hệ điều hành phải cung cấp cho process càng “đủ” frame càng tốt. Bao nhiêu frame thì đủ cho một process thực thi hiệu quả? Nguyên lý locality (locality principle) Locality là tập các trang được tham chiếu gần nhau Một process gồm nhiều locality, và trong quá trình thực thi, process sẽ chuyển từ locality này sang locality khác Vì sao hiện tượng thrashing xuất hiện? Khi Σ size of locality > memory size 11/2/2017 28Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Giải pháp tập làm việc Đư ợc thiết kế dựa trên nguyên lý locality. Xác định xem process thực sự sử dụng bao nhiêu frame. Định nghĩa: WS (t) - số lượng các tham chiếu trang nhớ của process gần đây nhất cần được quan sát. - khoảng thời gian tham chiếu Ví dụ: 11/2/2017 29Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 2 4 5 6 9 1 3 2 6 3 9 2 1 4 thời điểm t1 = 4 chuỗi tham khảo trang nhớ Giải pháp tập làm việc (tt) Định nghĩa: working set của process Pi , ký hiệu WSi , là tập gồm Δ các trang được sử dụng gần đây nhất. Nh ận xét: Δ quá nhỏ⇒ không đủ bao phủ toàn bộ locality. Δ quá lớn ⇒ bao phủ nhiều locality khác nhau. Δ = ∞ ⇒ bao gồm tất cả các trang được sử dụng. Dùng working set của một process để xấp xỉ locality của nó. 11/2/2017 30Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. chuỗi tham khảo trang Ví dụ: Δ = 10 và Giải pháp tập làm việc (tt) Định nghĩa: WSSi là kích thước của working ser của Pi: WSSi = số lượng các trang trong WSi 11/2/2017 31Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. chuỗi tham khảo trang Ví dụ: Δ = 10 và WSS(t1) = 5 WSS(t2) = 2 Giải pháp tập làm việc (tt) Đặt D = Σ WSSi = tổng các working-set size của mọi process trong hệ thống. Nh ận xét: Nếu D > m (số frame của hệ thống) ⇒ sẽ xảy ra thrashing. Gi ải pháp working set: Khi khởi tạo một quá trình: cung cấp cho quá trình số lượng frame thỏa mản working-set size của nó. Nếu D > m⇒ tạm dừng một trong các process. Các trang của quá trình được chuyển ra đĩa cứng và các frame của nó được thu hồi. 11/2/2017 32Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Giải pháp tập làm việc (tt) WS loại trừ được tình trạng trì trệ mà vẫn đảm bảo mức độ đa chương Theo vết các WS? => WS xấp xỉ (đọc thêm trong sách) Đọc thêm: Hệ thống tập tin Hệ thống nhập xuất Hệ thống phân tán 11/2/2017 33Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Tóm tắt lại nội dung buổi học Tổng quan về bộ nhớ ảo Cài đặt bộ nhớ ảo: Demand Paging Cài đặt bộ nhớ ảo: Page Replacement Các giải thuật thay trang (Page Replacement Algorithms) Vấn đề cấp phát Frames Vấn đề Thrashing Cài đặt bộ bộ nhớ ảo: Demand Segmentation 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 34 Câu hỏi ôn tập chương 8 Tại sao cần phải có bộ nhớ ảo?1. Có bao nhiêu kỹ thuật cài đặt bộ nhớ ảo? Mô tả sơ lượt 2. các kỹ thuật đó? Các bước thực hiện kỹ thuật phân trang theo yêu cầu?3. Mô tả các giải thuật thay thế trang FIFO, OPT, LRU?4. Giải pháp tập làm việc hoạt động như thế nào?5. 11/2/2017 35Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Bài tập 1 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 36 Xét chuỗi truy xuất bộ nhớ sau: 1, 2, 3, 4, 2, 1, 5, 6, 2, 1, 2, 3, 7, 6, 3, 2, 1, 2, 3, 6 Có bao nhiêu lỗi trang xảy ra khi sử dụng các thuật toán thay thế sau đây, giả sử có lần lượt là 2, 3, 4, 5 khung trang. LRUa. FIFOb. Chiến lược tối ưu (OPT)c. Bài tập 2 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 37 Một máy tính 32-bit địa chỉ, sử dụng một bảng trang 2 cấp. Địa chỉ ảo được phân bổ như sau: 9 bit dành cho bảng trang cấp 1, 11 bit cho bảng trang cấp 2, và còn lại cho offset. Cho biết kích thước một trang trong hệ thống và địa chỉ ảo có bao nhiêu trang Bài tập 3 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 38 Giả sử địa chỉ ảo 32-bit được phân tách thành 4 trường a, b, c, d. 3 trường đầu tiên được dùng cho bảng trang 3 cấp, trường thứ 4 dành cho offset. Số lượng trang có phụ thuộc vào kích thước của cả 4 trường này không? Nếu không, những trường nào ảnh hưởng đến số lượng trang, những trường nào không ảnh hưởng?
File đính kèm:
bai_giang_he_dieu_hanh_chuong_8_bo_nho_ao.pdf