Bài giảng Hệ điều hành - Chương 2: Cấu trúc hệ điều hành
Các thành phần của hệ điều hành
Quản lý tiến trình
Quản lý bộ nhớ chính
Quản lý file
Quản lý hệ thống I/O
Quản lý hệ thống lưu trữ thứ cấp
Hệ thống bảo vệ
Hệ thống thông dịch lệnh
Quản lý tiến trình
Tiến trình (hay Quá trình) là gì?
Tiến trình khác chương trình ở điểm gì?
Quản lý tiến trình
Để hoàn thành công việc, một tiến trình cần:
CPU
Bộ nhớ
File
Thiết bị I/O,
Các nhiệm vụ chính:
Tạo và hủy tiến trình
Tạm dừng/ thực thi tiếp tiến trình
Cung cấp các cơ chế
Đồng bộ hoạt động các tiến trình
Giao tiếp giữa các tiến trình
Khống chế tắc nghẽn
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Bài giảng Hệ điều hành - Chương 2: Cấu trúc hệ điều hành", để tải tài liệu gốc về máy hãy click vào nút Download ở trên
Tóm tắt nội dung tài liệu: Bài giảng Hệ điều hành - Chương 2: Cấu trúc hệ điều hành
![Bài giảng Hệ điều hành - Chương 2: Cấu trúc hệ điều hành Bài giảng Hệ điều hành - Chương 2: Cấu trúc hệ điều hành](https://s1.tailieubachkhoa.net/rl6k7x3q9zfh00j8/thumb/2022/01/01/bai-giang-he-dieu-hanh-chuong-2-cau-truc-he-dieu-hanh_qcBrn7tY8M.jpg)
HỆ ĐIỀU HÀNH Chương 2 Cấu trúc hệ điều hành 11/2/2017 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 1 Câu hỏi ôn tập chương 1 Nêu cấu trúc hệ thống máy tính? HĐH có những chức năng chính nào? Theo góc độ hệ thống xử lý, HĐH được phân thành mấy loại? Kể tên? Những yêu cầu của hệ điều hành đối với hệ thống chia sẻ thời gian? Định nghĩa hệ điều hành? 11/2/2017 2Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Mục tiêu chương 2 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 3 Biết được các thành phần của hệ điều hành Hiểu được các dịch vụ mà hệ điều hành cung cấp Hiểu được cấu trúc của một hệ thống máy tính Nội dung chương 2 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 4 Các thành phần của hệ điều hành Các dịch vụ hệ điều hành cung cấp Lời gọi hệ thống (System call) Các chương trình hệ thống (System programs) Cấu trúc hệ thống Máy ảo (Virtual machine) Các thành phần của hệ điều hành 11/2/2017 5Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Quản lý tiến trình Quản lý bộ nhớ chính Quản lý file Quản lý hệ thống I/O Quản lý hệ thống lưu trữ thứ cấp Hệ thống bảo vệ Hệ thống thông dịch lệnh Quản lý tiến trình Tiến trình (hay Quá trình) là gì? Tiến trình khác chương trình ở điểm gì? 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 6 Quản lý tiến trình 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 7 Để hoàn thành công việc, một tiến trình cần: CPU Bộ nhớ File Thiết bị I/O, Các nhiệm vụ chính: Tạo và hủy tiến trình Tạm dừng/ thực thi tiếp tiến trình Cung cấp các cơ chế Đồng bộ hoạt động các tiến trình Giao tiếp giữa các tiến trình Khống chế tắc nghẽn Quản lý bộ nhớ chính Bộ nhớ chính là trung tâm của các thao tác, xử lý Để nâng cao hiệu suất sử dụng CPU, hệ điều hành cần quản lý bộ nhớ thích hợp Các nhiệm vụ chính: Theo dõi, quản lý các vùng nhớ trống và đã cấp phát Quyết định sẽ nạp chương trình nào khi có vùng nhớ trống Cấp phát và thu hồi các vùng nhớ khi cần thiết 11/2/2017 8Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Quản lý bộ nhớ chính (tt) 11/2/2017 9Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Quản lý bộ nhớ chính (tt) 11/2/2017 10Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Quản lý file 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 11 Hệ thống file File Thư mục Các dịch vụ chính: Tạo và xóa file/ thư mục Các thao tác xử lý file/ thư mục “ Ánh xạ” file/ thư mục vào thiết bị thứ cấp tương ứng Sao lưu và phục hồi dữ liệu Quản lý hệ thống I/O Che dấu sự khác biệt của các thiết bị I/O trước người dùng Có chức năng: Cơ chế: buffering, caching, spooling Cung cấp giao diện chung đến các trình điều khiển thiết bị Bộ điều khiển các thiết bị phần cứng 11/2/2017 12Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Quản lý hệ thống lưu trữ thứ cấp Bộ nhớ chính: kích thước nhỏ, là môi trường chứa tin không bền vững => cần hệ thống lưu trữ thứ cấp để lưu trữ bền vững các dữ liệu, chương trình Phương tiện lưu trữ thông dụng là đĩa từ, đĩa quang Nhiệm vụ của hệ điều hành trong quản lý đĩa Quản lý không gian trống trên đĩa(free space management) Cấp phát không gian lưu trữ (storage allocation) Định thời họat động cho đĩa (disk scheduling) => Sử dụng thường xuyên => ảnh hưởng lớn đến tốc độ của cả hệ thống => cần hiệu quả 11/2/2017 13Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Hệ thống bảo vệ Trong hệ thống cho phép nhiều user hay nhiều process diễn ra đồng thời: Kiểm soát tiến trình người dùng đăng nhập/ xuất và sử dụng hệ thống Kiểm soát việc truy cập các tài nguyên trong hệ thống Bảo đảm những user/process chỉ được phép sử dụng các tài nguyên dành cho nó Các nhiệm vụ của hệ thống bảo vệ Cung cấp cơ chế kiểm soát đăng nhập/ xuất Phân định được sự truy cập tài nguyên hợp pháp và bất hợp pháp (authorized/unauthorized) Phương tiện thi hành các chính sách (enforcement of policies) (vídụ: cần bảo vệ dữ liệu của ai đối với ai) 11/2/2017 14Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Hệ thống thông dịch lệnh Là giao diện chủ yếu giữa người dùng và OS Ví dụ: shell, mouse-based window-and-menu Khi user login command line interpreter (shell) chạy, và chờ nhận lệnh từ người dùng, thực thi lệnh và trả kết quả về. Các lệnh ->bộ điều khiển lệnh ->hệ điều hành Các lệnh chủ yếu: Tạo, hủy, và quản lý tiến trình, hệ thống Kiểm soát I/O Quản lý bộ lưu trữ thứ cấp Quản lý bộ nhớ chính Truy cập hệ thống file và cơ chế bảo mật 11/2/2017 15Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Các dịch vụ hệ điều hành cung cấp Thực thi chương trình Thực hiện các thao tác I/O theo yêu cầu của chương trình Các thao tác trên hệ thống file Trao đổi thông tin giữa các tiến trình qua hai cách: Chia sẻ bộ nhớ (Shared memory) Chuyển thông điệp (Message passing) Phát hiện lỗi Trong CPU, bộ nhớ, trên thiết bị I/O (dữ liệu hư, hết giấy,) Do chương trình: chia cho 0, truy cập đến địa chỉ bộ nhớ không cho phép. 11/2/2017 16Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Các dịch vụ hệ điều hành cung cấp (tt) Ngoài ra còn các dịch vụ giúp tăng hiệu suất của hệ thống: Cấp phát tài nguyên (resource allocation) Tài nguyên: CPU, bộ nhớ chính, ổ đĩa, OS có các routine tương ứng Kế toán (accounting) Nhằm lưu vết user để tính phí hoặc đơn giản để thống kê. 11/2/2017 17Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Các dịch vụ hệ điều hành cung cấp (tt) Ngoài ra còn các dịch vụ giúp tăng hiệu suất của hệ thống: Bảo vệ (protection) Hai tiến trình khác nhau không được ảnh hưởng nhau Kiểm soát được các truy xuất tài nguyên của hệ thống An ninh (security) Chỉ các user được phép sử dụng hệ thống mới truy cập được tài nguyên của hệ thống (vd: thông qua username và password) 11/2/2017 18Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Lời gọi hệ thống Dùng để giao tiếp giữa tiến trình và hệ điều hành Cung cấp giao diện giữa tiến trình và hệ điều hành Ví dụ: open, read, write file Thông thường ở dạng thư viện nhị phân (binary libraries) hay giống như các lệnh hợp ngữ Trong các ngôn ngữ lập trình cấp cao, một số thư viện lập trình được xây dựng dựa trên các thư viện hệ thống (ví dụ Windows API, thư viện GNU C/C++ như glibc, glibc++, ) Ba phương pháp truyền tham số khi sử dụng system call Qua thanh ghi Qua một vùng nhớ, địa chỉ của vùng nhớ được gửi đến hệ điều hành qua thanh ghi Qua stack 11/2/2017 19Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Lời gọi hệ thống (tt) 11/2/2017 20Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Chuỗi các lời gọi hệ thống để copy nội dung từ file này đến file khác Lời gọi hệ thống (tt) 11/2/2017 21Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Một số lời gọi hệ thống trong windows và unix Các chương trình hệ thống Chương trình hệ thống (system program, phân biệt với application program) gồm Quản lý hệ thống file: như create, delete, rename, list Thông tin trạng thái: như date, time, dung lượng bộ nhớ trống Soạn thảo file: như file editor Hỗ trợ ngôn ngữ lập trình: như compiler, assembler, interpreter Nạp, thực thi, giúp tìm lỗi chương trình: như loader, debugger Giao tiếp: như email, talk, web browser Người dùng chủ yếu làm việc thông qua các system program (không làm việc “trực tiếp” với các system call) 11/2/2017 22Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc hệ thống Hệ điều hành là một chương trình lớn Nó có nhiều dạng cấu trúc khác nhau: Cấu trúc đơn giản - MS-DOS Cấu trúc phức tạp hơn – UNIX Cấu trúc phân tầng Cấu trúc vi nhân 11/2/2017 23Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc hệ thống (tt) Cấu trúc đơn giản (monolithic) MS-DOS: khi thiết kế, do giới hạn về dung lượng bộ nhớ nên không phân chia thành các module (modularization) và chưa phân chia rõ chức năng giữa các phần của hệ thống 11/2/2017 24Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc phân tầng của MS-DOS Cấu trúc hệ thống (tt) Cấu trúc phức tạp hơn (more complex) UNIX: gồm hai phần có thể tách rời nhau Nhân (cung cấp file system, CPU scheduling, memory management, và một số chức năng khác) và system program 11/2/2017 25Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc hệ thống (tt) Cấu trúc phân tầng: HĐH được chi thành nhiều lớp (layer). Lớp dưới cùng: hardware Lớp trên cùng là giao tiếp với user Lớp trên chỉ phụ thuộc lớp dưới Một lớp chỉ có thể gọi các hàm của lớp dưới và các hàm của nó được gọi bởi lớp trên Mỗi lớp tương đương một đối tượng trừu tượng: cấu trúc dữ liệu + thao tác Phân lớp có lợi ích gì? Gỡ rối (debugger) kiểm tra hệ thống thay đổi chức năng 11/2/2017 26Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc hệ thống (tt) Cấu trúc phân tầng: Lần đầu tiên được áp dụng cho HĐH THE (Technische Hogeschool Eindhoven) 11/2/2017 27Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Cấu trúc hệ thống (tt) Vi nhân: phân chia module theo microkernel (CMU Mach OS, 1980) Chuyển một số chức năng của OS từ kernel space sang user space Thu gọn kernel => microkernel, microkernel chỉ bao gồm các chức năng tối thiểu như quản lý tiến trình, bộ nhớ và cơ chế giao tiếp giữa các tiến trình Giao tiếp giữa các module qua cơ chế truyền thông điệp 11/2/2017 28Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Application File server OS/2 application OS/2 server POSIX application POSIX server Microkernel một module Cấu trúc hệ thống (tt) Vi nhân: Lợi ích: dễ mở rộng HĐH Một số HĐH hiện đại sử dụng vi nhân: Tru64 UNIX (Digital UNIX trước đây): nhân Mach Apple MacOS Server : nhân Mach QNX – vi nhân cung cấp: truyền thông điệp, định thời CPU, giao tiếp mạng cấp thấp và ngắt phần cứng Windows NT: chạy các ứng dụng khác nhau win32, OS/2, POSIX (Portable OS for uniX) 11/2/2017 29Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Máy ảo Làm thế nào để thực thi một chương trình MS-DOS trên một hệ thống Sun với hệ điều hành Solaris ? Tạo một máy ảo Intel bên trên hệ điều hành Solaris và hệ thống Sun Các lệnh Intel (x86) được máy ảo Intel chuyển thành lệnh tương ứng của hệ thống Sun 11/2/2017 30Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Sun hardware Solaris kernel VM interpretation Intel x86 VM Intel x86 Application Máy ảo (tt) 11/2/2017 31Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Máy ảo (tt) 11/2/2017 32Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Non-virtual machine system model Virtual machine system model processes kernel hardware processes processes processes kernel kernel kernel VM1 VM2 VM3 Virtual-machine implementation hardware programming interface Máy ảo (tt) 11/2/2017 33Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. Ảo hóa phần cứng Ảo hóa phần mềm Tóm tắt lại nội dung buổi học 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 34 Các thành phần của hệ điều hành Các dịch vụ hệ điều hành cung cấp Lời gọi hệ thống (System call) Các chương trình hệ thống (System programs) Cấu trúc hệ thống Máy ảo (Virtual machine) Câu hỏi ôn tập chương 2 Nêu các thành phần chính của hệ điều hành? Nêu các dịch vụ mà hệ điều hành cung cấp? Lời gọi hệ thống là gì? Nêu 1 vài ví dụ? Có mấy dạng cấu trúc hệ điều hành? Kể tên? Máy ảo dùng để làm gì? Có mấy loại? Cho ví dụ Tiến trình là gì? Các nhiệm vụ chính của thành phần quản lý tiến trình? 11/2/2017 35Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. THẢO LUẬN 11/2/2017 Copyrights 2017 CE-UIT. All Rights Reserved. 36
File đính kèm:
bai_giang_he_dieu_hanh_chuong_2_cau_truc_he_dieu_hanh.pdf